Ngày 11/3/2026, Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV) gửi Thủ tướng Chính phủ báo cáo nhấn mạnh việc tháo gỡ các rào cản thể chế hiện nay nhằm thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực phương tiện bay không người lái (UAV) – một nền tảng thiết yếu cho kinh tế tầm thấp tại Việt Nam.
Bối cảnh & Thông tin chính
Báo cáo của Ban IV cho thấy Việt Nam vẫn thiếu một khung pháp lý hoàn chỉnh và đồng bộ dành cho ngành UAV, bao gồm các quy định về cơ chế thử nghiệm công nghệ (sandbox), khu vực bay thử nghiệm chuyên dụng, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia cũng như quy trình kiểm định an toàn bay và quản lý dữ liệu. Tình trạng này gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm UAV.
Diễn biến chi tiết
Công văn do ông Trương Gia Bình – Trưởng ban Ban IV ký, nêu rõ hiện Nghị định 288/2025/NĐ-CP đã quy định quản lý tàu bay không người lái nhưng vẫn chưa xây dựng được một khung sandbox quốc gia cụ thể cho hoạt động thử nghiệm UAV. Việc thiếu các quy định chi tiết về phạm vi bay, hành lang bay và giới hạn rủi ro dẫn đến quá trình phát triển sản phẩm kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến tiến trình nghiên cứu của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cũng đề xuất xây dựng các khu bay thử UAV chuyên dụng với hạ tầng kỹ thuật đầy đủ và quy trình kiểm soát an toàn rõ ràng để phục vụ việc kiểm thử và đánh giá sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.
Thêm vào đó, hiện chưa có hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho UAV. Trong khi cơ quan quản lý tham khảo một số tiêu chuẩn quốc tế như ISO hay ASTM theo Thông tư 39/2025/TT-BQP, các doanh nghiệp đánh giá việc thiếu bộ tiêu chuẩn kỹ thuật Việt Nam (TCVN) cụ thể gây ra nhiều khó khăn trong thiết kế, thử nghiệm và cấp phép sản xuất.
Một vấn đề đáng chú ý khác là việc nhập khẩu linh kiện UAV vẫn gặp nhiều vướng mắc. Doanh nghiệp báo cáo phải trải qua 6 bước thủ tục nhập khẩu và dù quy định xử lý thủ tục chỉ khoảng 11 ngày làm việc, thực tế nhiều doanh nghiệp mất vài tháng do quy trình phức tạp và có nhiều bước trung gian. Việt Nam chưa có năng lực sản xuất nhiều loại linh kiện UAV trong nước, vì vậy việc hoàn thiện cơ chế quản lý linh kiện đầu vào rất cần thiết.
Ban IV đề nghị phân loại rõ linh kiện đầu vào để áp dụng cơ chế quản lý linh hoạt hơn và đề xuất chuyển từ cấp phép từng lô hàng nhập khẩu sang quản lý theo model sản phẩm, giúp giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát của cơ quan chức năng.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Việc hoàn thiện khung pháp lý và đưa ra các tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như cơ chế thử nghiệm hiệu quả có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ UAV. Thị trường chứng khoán có thể ghi nhận sự quan tâm gia tăng đối với các cổ phiếu nhóm doanh nghiệp liên quan đến công nghệ tầm thấp và UAV khi môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao niềm tin của nhà đầu tư về tiềm năng phát triển bền vững của ngành này.
Đánh giá nhận định
Khả năng trình Chính phủ sớm hoàn thiện cơ chế sandbox quốc gia, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia và đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu linh kiện sẽ tạo động lực phát triển cho lĩnh vực UAV và kinh tế tầm thấp. Đây là bước tiến quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu và cải thiện vị thế trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.
Kết luận: Việc tháo gỡ các rào cản pháp lý và hoàn thiện cơ chế quản lý là nền tảng then chốt để thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực UAV, hỗ trợ sự tăng trưởng của kinh tế tầm thấp tại Việt Nam, từ đó mở ra nhiều cơ hội lớn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư trên thị trường tài chính.
