Chính phủ Mỹ vừa công bố kế hoạch mở cuộc điều tra thương mại với 60 nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nhằm xác minh việc nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức và các chính sách thương mại không công bằng.
Bối cảnh & Thông tin chính
Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), mục tiêu của đợt điều tra là kiểm tra liệu các quốc gia có áp dụng và thực thi các lệnh cấm đối với hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nhấn mạnh rằng theo mục 301 trong Đạo luật Thương mại năm 1974, Mỹ có quyền áp thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu từ những nền kinh tế bị nghi ngờ có hành vi thương mại không công bằng.
Danh sách 60 nền kinh tế bị điều tra gồm Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh, Thái Lan cùng với Việt Nam.
Diễn biến chi tiết
Những cuộc điều tra này tập trung vào việc đánh giá các chính sách và hoạt động kinh tế dẫn đến hiện tượng dư thừa công suất sản xuất trong một số ngành công nghiệp tại các quốc gia có trong danh sách. Ông Greer cho biết nhiều nền kinh tế lớn đang duy trì năng lực sản xuất vượt quá nhu cầu thị trường cả trong nước lẫn quốc tế, tạo ra thặng dư thương mại lớn và hàng hóa giá rẻ tràn vào Mỹ, gây áp lực đáng kể lên ngành sản xuất trong nước.
Đối với Việt Nam, các ngành chịu nhiều rủi ro nhất gồm dệt may, đồ gỗ, điện tử và giày dép, bởi Mỹ là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nếu các biện pháp thuế quan mới được áp đặt, các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ đối mặt với sức ép không nhỏ, ảnh hưởng cả đến nền kinh tế quốc gia.
Động thái điều tra diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ muốn tái áp đặt thuế quan sau khi một phán quyết của tòa án Mỹ gần đây đã hủy bỏ một phần chương trình thuế quan trước đó. Các cuộc điều tra cần được hoàn tất trước tháng 7 — thời điểm các mức thuế tạm thời hiện nay hết hiệu lực, nhằm làm cơ sở cho các biện pháp thương mại lâu dài.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Việc Mỹ mở rộng điều tra có thể tạo ra những rào cản thương mại mới, làm tăng rủi ro cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam và các quốc gia liên quan khác. Tác động tiêu cực có thể lan sang thị trường chứng khoán khi cổ phiếu của các doanh nghiệp xuất khẩu chịu áp lực giảm giá. Nhà đầu tư trong nước và quốc tế cần theo dõi sát sao diễn biến nhằm điều chỉnh chiến lược đầu tư phù hợp.
Thêm vào đó, các biện pháp thương mại mới có thể đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các công ty đa quốc gia tìm cách thích ứng với những thay đổi trong chính sách thương mại Mỹ.
Đánh giá nhận định
Trong bối cảnh căng thẳng thương mại trên thế giới có dấu hiệu gia tăng, việc Mỹ tăng cường giám sát sẽ khiến các quốc gia chật vật hơn trong việc duy trì lợi thế cạnh tranh. Đối với Việt Nam, đây là lời cảnh báo về sự cần thiết phải nâng cao chất lượng, minh bạch trong chuỗi cung ứng và sản xuất để tránh bị liệt vào các đối tượng điều tra hoặc áp thuế mới.
Các doanh nghiệp cần củng cố nội lực, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chuẩn bị các phương án ứng phó với rủi ro pháp lý có thể phát sinh từ các cuộc điều tra thương mại toàn cầu.
Kết luận: Việc Mỹ khởi động cuộc điều tra với 60 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, cho thấy sự thắt chặt chính sách thương mại nhằm ngăn chặn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức và chống lại hiện tượng thặng dư sản xuất gây áp lực thị trường. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến xuất khẩu, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng để ứng phó với những biến động có thể xảy ra trên thị trường tài chính và cổ phiếu trong tương lai gần.