Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump vừa thông báo loạt cuộc điều tra thương mại nhằm vào hơn 10 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, với mục đích tìm kiếm cơ sở pháp lý áp thuế nhập khẩu mới sau khi thuế đối ứng bị Tòa Tối cao Mỹ phán quyết là vi phạm luật pháp.
Bối cảnh & Thông tin chính
Ngày 11-3, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố các cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, tập trung vào các nước như Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh và Thái Lan. Mục tiêu của cuộc điều tra là xác định các chính sách và hành vi thương mại không công bằng, đặc biệt là tình trạng dư thừa năng lực sản xuất dẫn tới thặng dư thương mại kéo dài và hàng hóa giá rẻ tràn vào thị trường Mỹ.
Diễn biến chi tiết
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết, Mục 301 cho phép Mỹ áp thuế lên hàng nhập khẩu từ các nền kinh tế bị cáo buộc gây ra dư thừa năng lực sản xuất. Theo USTR, thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc chủ yếu do việc gia tăng năng lực sản xuất dư thừa trong nhiều lĩnh vực như nhôm, ô tô, pin, điện tử, máy móc, giấy, nhựa, robot, vệ tinh, bán dẫn, tàu thủy, pin mặt trời và thép. Các cuộc điều tra có thể mở rộng thêm các nền kinh tế khác theo thời gian.
Trước đó, ngày 20-2, Tòa Tối cao Mỹ đã phán quyết rằng Tổng thống Trump không có thẩm quyền áp thuế đối ứng dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Đáp lại, ông Trump đã ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu 10% toàn cầu theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974, nhưng mức thuế này chỉ có hiệu lực trong 150 ngày. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự đoán mức thuế quan sẽ được khôi phục về mức trước thời điểm phán quyết vào tháng Tám và cho biết các cơ quan liên quan đang hoàn tất nghiên cứu để đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc này.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Động thái của chính quyền Mỹ có thể tạo áp lực lên thị trường chứng khoán toàn cầu, đặc biệt ảnh hưởng đến các cổ phiếu thuộc các doanh nghiệp xuất khẩu của những nền kinh tế bị điều tra như Việt Nam và Trung Quốc. Nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến chính sách thuế và đáp trả thương mại để đánh giá rủi ro cũng như cơ hội trên thị trường tài chính.
Đánh giá nhận định
Việc Mỹ mở rộng điều tra theo Mục 301 phản ánh xu hướng siết chặt kiểm soát thương mại và có thể dẫn đến các mức thuế quan mới, làm tăng chi phí nhập khẩu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn có khả năng làm thay đổi cán cân thương mại và chiến lược đầu tư của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Kết luận: Mỹ đang trong quá trình điều tra sâu rộng các đối tác thương mại bao gồm Việt Nam nhằm tìm kiếm cơ sở pháp lý cho các biện pháp thuế mới. Nhà đầu tư cần chuẩn bị đối phó với những biến động có thể xảy ra trên thị trường tài chính và chứng khoán do những thay đổi từ chính sách thương mại này.