Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) hiện đang đối mặt với nghịch lý khi sở hữu trên 56.000 cổ đông nhưng vẫn không đáp ứng tiêu chuẩn công ty đại chúng do Tổng công ty Dầu khí Việt Nam (PVN) kiểm soát tới 92,13% vốn cổ phần, khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng chỉ chiếm 7,78%.
Bối cảnh & Thông tin chính
Thông tin từ báo cáo gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) cho thấy tính đến ngày đăng ký cuối cùng 11/3/2026, BSR có tổng cộng 56.356 cổ đông. Tuy nhiên, số cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ chiếm 7,78% cổ phần với 56.355 người, chưa đủ tỷ lệ tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết cần thiết theo luật định để được xem là công ty đại chúng.
Hiện trạng này xuất phát từ việc PVN vẫn nắm giữ phần lớn cổ phiếu BSR với 92,13% vốn, làm giảm đáng kể tỷ lệ cổ phiếu lưu hành trên thị trường và hạn chế tính đại chúng thực sự của doanh nghiệp.
Diễn biến chi tiết
Luật Chứng khoán sửa đổi quy định doanh nghiệp phải duy trì tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn kiểm soát để đủ tiêu chuẩn công ty đại chúng. Với tỷ lệ chỉ 7,78%, BSR không đáp ứng yêu cầu này.
Do đó, BSR được cấp thời hạn một năm để cải thiện điều kiện này. Trong kế hoạch, doanh nghiệp đang xây dựng phương án tái cơ cấu vốn đồng thời đề xuất cơ chế để PVN giảm tỷ lệ sở hữu, qua đó nâng cao tỷ lệ free float.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2025, Chủ tịch HĐQT BSR ông Bùi Ngọc Dương cho biết công ty đang tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược nhằm giảm tỷ lệ vốn Nhà nước và huy động vốn cho các dự án mở rộng, đặc biệt là dự án nâng cấp Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Trung tâm năng lượng lọc hóa dầu Long Sơn với tổng mức đầu tư khoảng 13 tỷ USD.
Đáng chú ý, BSR đã tiếp xúc với nhiều nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ Trung Đông, tuy nhiên kế hoạch thoái vốn và chào bán cổ phần vẫn đang trong giai đoạn xây dựng phương án mà chưa có tiến triển rõ rệt sau gần một năm.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Việc tỷ lệ cổ phiếu tự do giao dịch thấp khiến thanh khoản của BSR kém hiệu quả, hạn chế khả năng phản ánh đúng giá trị thực của cổ phiếu trên thị trường. Tình trạng này cũng làm giảm sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước khi tìm kiếm cơ hội đầu tư minh bạch và đa dạng trong thị trường chứng khoán Việt Nam.
Vấn đề tương tự cũng xảy ra với các doanh nghiệp nhà nước khác như PV Gas (GAS), vốn đang trong quá trình tái cấu trúc nhưng tỷ lệ sở hữu Nhà nước vẫn chiếm tới 95,76%, gây khó khăn không nhỏ cho việc thoái vốn và cải thiện cơ cấu cổ đông.
Theo thống kê của Chứng khoán BIDV, tỷ lệ sở hữu của Nhà nước trên toàn thị trường vẫn chiếm khoảng 31%, dù có giảm nhẹ so với 32,22% năm 2023. Điều này cho thấy vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh và nâng cao tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng để thúc đẩy thanh khoản và đa dạng hóa cơ cấu vốn doanh nghiệp niêm yết.
Đánh giá nhận định
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến nâng hạng thị trường stock trên các chỉ số quốc tế như FTSE Russell và MSCI, việc cải thiện tỷ lệ free float là yếu tố thiết yếu để thu hút dòng vốn ngoại và nâng cao uy tín thị trường tài chính trong nước.
Đối với BSR, nếu không có bước đi cụ thể trong việc thoái vốn Nhà nước và tăng lượng cổ phiếu tự do, công ty sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc phát triển bền vững cũng như khó khả thi trong quá trình huy động vốn cho các dự án quy mô lớn.
Kết luận: Vấn đề chính của BSR không phải là thiếu cổ đông mà là cơ cấu sở hữu quá tập trung vào Nhà nước với 92,13% vốn do PVN nắm giữ, dẫn đến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng quá thấp chỉ 7,78%. Điều này làm BSR không còn đủ tiêu chuẩn công ty đại chúng, gây trở ngại lớn cho thoái vốn và phát triển thị trường chứng khoán. Việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước và đa dạng hóa cơ cấu cổ đông là cần thiết để doanh nghiệp phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu thị trường tài chính hiện đại.
