Nhóm cổ phiếu ngân hàng, vốn là trụ cột trên thị trường chứng khoán, đang chịu sức ép giảm giá khi lãi suất có xu hướng tăng. Liệu trong bối cảnh khó khăn này, dòng tiền có tiếp tục ưu tiên cổ phiếu ngân hàng hay sẽ tìm kiếm các kênh đầu tư an toàn hơn?
Bối cảnh & Thông tin chính
Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ đầu năm, thị trường chứng khoán Việt Nam đã bước vào chu kỳ điều chỉnh do áp lực lạm phát, giá hàng hóa leo thang và dự báo lãi suất tăng. Nhóm ngân hàng, trước đây là nhóm dẫn dắt thị trường, không tránh khỏi tác động tiêu cực, với hơn 90% cổ phiếu ngành ghi nhận mức giảm giá trên cả ba sàn giao dịch.
Đáng chú ý, một số mã ngân hàng tư nhân có mức giảm sâu hơn chỉ số VN-Index như KLB, NVB giảm trên 20%, các mã HDB, TCB, VPB, NAB, SHB mất hơn 10% giá trị. Trong khi đó, nhóm ngân hàng quốc doanh như VCB gần như xóa sạch toàn bộ mức tăng tích lũy, BID giảm 1,2% dù trước đó từng tăng đến 45%, cao nhất ngành. STB giảm nhẹ còn 3,4% sau áp lực chốt lời.
Diễn biến chi tiết
Theo phân tích từ chuyên gia Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành tại Chứng khoán Kafi, sự phân hóa trong ngành ngân hàng ngày càng rõ nét do tác động của lãi suất. Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước với quy mô vốn lớn, tỷ lệ CASA cao giúp duy trì chi phí huy động thấp, do đó biên lãi ròng (NIM) giữ ở mức ổn định dù không cao.
Ngược lại, các ngân hàng thương mại cổ phần phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt hơn, nhưng nhóm ngân hàng lớn như MBBank và Techcombank với tỷ lệ CASA trên 35% có lợi thế chi phí vốn thấp, từ đó giữ được NIM tích cực nhờ đa dạng hóa danh mục cho vay.
Ngân hàng quy mô nhỏ chịu ảnh hưởng nặng nhất khi chi phí vốn cao, tỷ lệ CASA thấp, buộc phải thu hẹp biên lãi để giữ chân khách hàng và duy trì quy mô tài sản.
Ông Huy cũng lưu ý, nếu lãi suất huy động tăng thêm 0,5-1% trong năm 2024, các ngân hàng có tỷ lệ CASA cao sẽ bớt bị ảnh hưởng hơn. Việc tập trung vào cho vay bán lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) là lợi thế so với nhóm tập trung cho vay bất động sản đang chịu kiểm soát tín dụng chặt chẽ.
Yếu tố nợ xấu vẫn còn là rủi ro tiềm tàng. Những ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp và dự phòng rủi ro cao sẽ có khả năng tận dụng lợi thế tốt hơn trong tương lai.
Về mặt định giá, ông Nguyễn Văn Trúc, Trưởng bộ phận phân tích tại Chứng khoán Quốc gia NSI, cho hay nhóm ngân hàng hiện đang giao dịch ở mức P/E khoảng 9,2 lần và P/B gần 1,5 lần, thấp hơn trung bình dài hạn. Tuy nhiên, áp lực tăng chi phí đầu vào từ giá dầu Brent và cước vận tải khiến rủi ro lạm phát tăng, buộc nhà đầu tư cần chọn lọc cổ phiếu kỹ càng.
Những cơ hội đầu tư khả quan tập trung vào các ngân hàng thương mại cổ phần có năng lực quản lý bảng cân đối, kiểm soát chi phí vốn hiệu quả và duy trì chất lượng tài sản tốt, trong đó điểm nghẽn lớn nhất vẫn là tỷ lệ và mức độ bao phủ nợ xấu.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Diễn biến này khiến nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn trong việc phân bổ dòng tiền vào nhóm cổ phiếu ngân hàng. Sự phân hóa giữa các ngân hàng quốc doanh và tư nhân tạo ra áp lực chọn lọc, ưu tiên các mã có nền tảng tài chính vững chắc, khả năng kiểm soát nợ xấu tốt và định giá hợp lý.
Thị trường tài chính có thể chứng kiến sự chuyển dịch dòng tiền sang các nhóm cổ phiếu khác hoặc ưu tiên các cổ phiếu ngân hàng có chất lượng danh mục tín dụng an toàn trong bối cảnh lãi suất tiếp tục tăng.
Đánh giá nhận định
Các chuyên gia đều đồng thuận rằng môi trường lãi suất cao là thách thức nhưng cũng là cơ hội cho những ngân hàng có chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả. Những tổ chức có khả năng duy trì và cải thiện tỷ lệ CASA, đồng thời hạn chế rủi ro tín dụng sẽ hấp dẫn nhà đầu tư hơn trong dài hạn.
Trong khi đó, nhóm ngân hàng nhỏ cần tăng cường tái cơ cấu để thích nghi với điều kiện thị trường mới, nếu không sẽ chịu ảnh hưởng mạnh hơn từ việc tăng chi phí vốn và áp lực cạnh tranh.
Kết luận: Dòng tiền đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng không còn đồng đều như trước mà đang được phân hóa rõ ràng dựa trên chất lượng tài sản, khả năng kiểm soát chi phí và nợ xấu. Nhà đầu tư cần cẩn trọng, chọn lọc cổ phiếu ngân hàng có nền tảng tài chính ổn định để tận dụng cơ hội trong bối cảnh lãi suất tăng cao.