Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại SMC (mã SMC) đang trong quá trình cố gắng ổn định hoạt động sau biến động lãnh đạo và đợt tái cấu trúc kéo dài. Dù đã có dấu hiệu cải thiện lợi nhuận, những áp lực về dòng tiền và tài chính vẫn còn rất nặng nề, báo hiệu rằng quá trình phục hồi của doanh nghiệp có thể sẽ kéo dài hơn dự kiến.
Bối cảnh & Thông tin chính
Đầu năm 2026, SMC ghi nhận sự kiện bà Nguyễn Thị Ngọc Loan thoái toàn bộ hơn 10,49 triệu cổ phiếu, tương đương 14,24% vốn điều lệ, chính thức không còn giữ cổ phần tại công ty. Trước đó, bà Loan đã từ nhiệm chức Chủ tịch Hội đồng quản trị từ tháng 9/2025, kết thúc vai trò lãnh đạo kéo dài nhiều năm của bà tại doanh nghiệp này.
Bà Loan là nhân sự chủ chốt của SMC trong nhiều năm, từng giữ vị trí Phó chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Phó tổng giám đốc từ 2004 đến 7/2017. Sau đó, bà được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng quản trị từ giữa năm 2017 đến 9/2025, trước khi bị miễn nhiệm để nhường chỗ cho ông Phạm Hoàng Anh.
Sau nhiều nỗ lực tái cấu trúc như cắt giảm nhân sự, thu hẹp hoạt động và chuyển nhượng tài sản thanh khoản cao, SMC vẫn phải đối mặt với áp lực tài chính lớn. Tính đến cuối năm 2025, tổng dư nợ của SMC ở mức 2.293,9 tỷ đồng, gấp 3,5 lần vốn chủ sở hữu và cao hơn nhiều mức bình quân ngành là khoảng 85%. Cơ cấu tài chính mất cân đối khi công ty dùng 577,8 tỷ đồng vốn ngắn hạn để tài trợ tài sản dài hạn, điều này tiềm ẩn rủi ro tài chính lớn.
Diễn biến chi tiết
SMC từng là doanh nghiệp thương mại thép ổn định với lợi nhuận tích lũy hơn 1.081 tỷ đồng và đội ngũ 1.098 nhân viên cuối năm 2021. Nhưng sau hai năm lỗ liên tiếp 2022-2023 do ảnh hưởng từ khủng hoảng thị trường trái phiếu và ngành xây dựng, lợi nhuận lũy kế công ty đến cuối 2025 chỉ còn 27,8 tỷ đồng. Số lượng nhân viên cũng giảm mạnh xuống còn 446 người.
Các biện pháp như bán tài sản có thanh khoản cao (cổ phiếu Thép Nam Kim, quyền sử dụng đất) giúp SMC cải thiện lợi nhuận trong 2024 và 2025. Năm 2024, công ty lãi nhờ bán tài sản, còn năm 2025 chuyển đổi nợ sang bất động sản và hoàn nhập dự phòng, từ đó xóa lỗ lũy kế. Tuy nhiên, dòng tiền kinh doanh vẫn âm 508,1 tỷ đồng năm 2024 và âm 8 tỷ đồng năm 2025, cho thấy hoạt động cốt lõi chưa tạo ra tiền mặt.
Tính đến cuối 2025, dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi giảm còn 179,1 tỷ đồng, song chi phí xây dựng cơ bản dở dang lại tăng lên 316,6 tỷ đồng (so với 0,6 tỷ đồng năm 2024), phần lớn liên quan đến bất động sản nhận từ chuyển đổi nợ các khoản phải thu khó đòi, với gần 279 tỷ đồng giá trị ghi nhận trong nửa đầu 2025.
Một trường hợp điển hình là khoản phải thu từ Công ty cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (mã HBC): Dù đã chuyển đổi 104,8 tỷ đồng nợ, giá trị thực còn lại chỉ là 67,6 tỷ đồng, đồng thời còn phải trích lập dự phòng 37,2 tỷ đồng, phản ánh rủi ro giảm giá tài sản tiếp tục hiện hữu.
Cùng với khó khăn tài chính kéo dài, SMC cũng trải qua nhiều thay đổi nhân sự cấp cao trong năm 2025, với 5 thành viên HĐQT bị miễn nhiệm và 3 người mới được bầu, trong đó có ông Phạm Hoàng Anh làm Chủ tịch HĐQT. Đầu năm 2026, vị trí Tổng giám đốc chuyển giao từ ông Đặng Huy Hiệp sang ông Nguyễn Quang Trung.
Tuy nhiên, phản ứng thị trường tỏ ra thận trọng. Từ khi thay Chủ tịch HĐQT tháng 9/2025 đến 24/3/2026, giá cổ phiếu SMC giảm 35,4% từ 16.800 đồng xuống 10.850 đồng, tiếp tục giao dịch dưới đường trung bình MA 200.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Chính sách tái cấu trúc và thay đổi nhân sự của SMC chưa thể xoay chuyển nhanh chóng tình trạng tài chính áp lực và dòng tiền âm. Việc lợi nhuận chủ yếu dựa trên các nghiệp vụ kỹ thuật tài chính thay vì từ hoạt động kinh doanh thực sự khiến cho niềm tin của nhà đầu tư vào cổ phiếu SMC chưa phục hồi.
Áp lực nợ cao và sự mất cân đối tài chính tiềm ẩn các rủi ro cho nhà đầu tư, nhất là khi tín hiệu thanh khoản chưa cải thiện rõ nét. Biến động giá cổ phiếu giảm mạnh có thể tiếp tục khiến nhiều nhà đầu tư thận trọng khi quyết định nắm giữ hoặc giải phóng vốn.
Đánh giá nhận định
SMC đang trong giai đoạn khó khăn với thách thức lớn về tài chính và dòng tiền. Mặc dù các bước tái cấu trúc và đổi mới nhân sự đã được thực hiện, song hiệu quả trên thực tế chưa rõ ràng, dòng tiền hoạt động vẫn chưa thể dương trở lại.
Đại hội cổ đông dự kiến ngày 24/4/2026 được kỳ vọng sẽ làm rõ chiến lược tiếp theo, đặc biệt là kế hoạch bổ sung vốn và nâng cao thanh khoản. Thành công của SMC sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng triển khai giải pháp tài chính căn bản và ổn định nguồn vốn trong thời gian tới.
Kết luận: SMC vẫn đang trong quá trình đối mặt với thách thức dòng tiền và cân đối tài chính nghiêm trọng dù đã có những thay đổi quan trọng về lãnh đạo và tái cấu trúc. Quá trình phục hồi bền vững cho doanh nghiệp sẽ cần thêm thời gian và sự đồng thuận của nhà đầu tư cùng giải pháp nền tảng hiệu quả hơn.
