Chính phủ Việt Nam vừa ban hành Nghị định số 112/2026/NĐ-CP về cơ chế trao đổi quốc tế tín chỉ carbon và kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp và thị trường tín chỉ carbon trong nước. Trong đó, Vingroup là một trong những doanh nghiệp tiên phong, đẩy nhanh tiến độ xây dựng dự án chuyển đổi phương tiện sang sử dụng xe điện để tận dụng cơ hội tỷ USD này.
Bối cảnh & Thông tin chính
Nghị định 112/2026 có hiệu lực từ ngày 19/5/2026, quy định cụ thể việc trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với đối tác quốc tế, phù hợp với Thỏa thuận Paris và Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu. Mục tiêu là hỗ trợ việc giảm phát thải quốc gia, thúc đẩy chuyển giao công nghệ thân thiện môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời phát triển nền kinh tế carbon thấp tại Việt Nam.
Các giao dịch tín chỉ carbon và kết quả giảm phát thải cần được ghi nhận và công bố trên hệ thống đăng ký quốc gia. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế và giám sát việc thu hồi, hết hiệu lực của các tín chỉ. Các dự án đầu tư công và PPP có quy định riêng về quyền bán tín chỉ và doanh thu liên quan. Doanh thu từ tín chỉ carbon của dự án PPP được tính là doanh thu dự án, trong khi tín chỉ từ chương trình đầu tư công sẽ là nguồn thu ngân sách nhà nước.
Diễn biến chi tiết
Tại cuộc họp tham vấn cộng đồng ngày 10/2, đại diện Vingroup chia sẻ doanh nghiệp đang phát triển dự án tín chỉ carbon theo kịch bản chuyển từ xe máy chạy xăng sang xe điện, với giả định mỗi phương tiện di chuyển trung bình 12.000 km mỗi năm. Đến năm 2029, dự kiến sẽ có khoảng 2 triệu phương tiện tham gia (trong đó 85% là xe máy, 10% là ô tô, xe đạp và các phương tiện khác).
Dự án của Vingroup dự kiến tạo ra khoảng 1 triệu tín chỉ carbon giai đoạn 2025–2029, với khả năng gia hạn lên đến tối đa hai lần, tổng thời gian triển khai kéo dài 15 năm. Lượng phát thải giảm được tính dựa trên sự khác biệt phát thải giữa xe xăng và xe điện, bao gồm cả phát thải liên quan từ hệ thống điện quốc gia. Người tiêu dùng, tài xế giao hàng và doanh nghiệp vận tải chuyển sang phương tiện điện đều là đối tượng trực tiếp hưởng lợi.
Để giải quyết vấn đề pin thải, Vingroup và VinFast áp dụng tiêu chuẩn Gold Standard; đồng thời hợp tác với Li-Cycle (Canada) và BatX Energies (Ấn Độ) nhằm tái chế lithium, cobalt và nickel, hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng khép kín và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Quyền sở hữu tín chỉ carbon thuộc về đơn vị phát triển dự án, nhưng người dùng được hưởng lợi gián tiếp qua các chương trình ưu đãi như đổi xe xăng sang xe điện hoặc miễn phí sạc trong khoảng thời gian giới hạn.
Động thái này diễn ra sau khi Chính phủ vận hành sàn giao dịch carbon trong nước từ tháng 1/2026, cho phép giao dịch hai loại hàng hóa gồm hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Giá tín chỉ hiện dao động từ 230.000 đến 2,3 triệu đồng mỗi tín chỉ, với hơn 36 triệu tín chỉ đã được giao dịch tương đương quy mô gần 36.000 tỷ đồng (1,8 tỷ USD) theo giá trung bình.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Nghị định và các dự án tín chỉ carbon như của Vingroup mở ra thị trường mới có quy mô tỷ USD, tạo thêm kênh đầu tư hấp dẫn cho nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Các doanh nghiệp có thể cân đối hồ sơ phát thải và chi phí bằng cách mua bán tín chỉ, thúc đẩy nền kinh tế xanh phát triển bền vững.
Nhà đầu tư cần chú ý đến các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính và chiến lược rõ ràng để tận dụng cơ hội trong lĩnh vực tín chỉ carbon, một thị trường còn non trẻ nhưng đầy triển vọng tại Việt Nam.
Đánh giá nhận định
Việt Nam đang từng bước hoàn thiện pháp lý và cơ chế vận hành để phát triển thị trường tín chỉ carbon đồng bộ và minh bạch. Các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp như Vingroup sớm đón đầu cơ hội mà còn góp phần hiện thực hóa cam kết giảm phát thải quốc gia trong Thỏa thuận Paris.
Các dự án chuyển đổi từ nhiên liệu hoá thạch sang các giải pháp xanh như xe điện không chỉ có lợi ích môi trường mà còn mở ra nguồn thu bền vững thông qua giao dịch tín chỉ carbon. Đây được xem là lực đẩy quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.
Kết luận: Nghị định 112/2026 và sự chuẩn bị tích cực của Vingroup đánh dấu bước tiến lớn trong việc phát triển thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam, mở ra cơ hội đầu tư tỷ USD và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính quốc gia.