Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chịu áp lực đa chiều trong bối cảnh giá dầu thô vượt qua mốc 100 USD mỗi thùng do căng thẳng địa chính trị. Sự suy yếu của các nhóm cổ phiếu trụ cùng với áp lực bên ngoài đã tạo ra nhiều thách thức, đòi hỏi dòng vốn đầu tư cần tìm điểm tựa mới, trong đó VCG và nhóm vật liệu xây dựng được xem là những lựa chọn tiềm năng cho năm 2026.
Bối cảnh & Thông tin chính
Toàn cảnh thị trường tài chính toàn cầu hiện đang trong trạng thái bất ổn kéo dài, đặc biệt xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến giá dầu và chi phí logistics, qua đó ảnh hưởng đến bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng gây tăng chi phí sản xuất – tiêu dùng cho nền kinh tế mở như Việt Nam, tương đương một loại “thuế ẩn” và buộc các tổ chức tài chính tái định giá rủi ro đầu tư. Lợi suất trái phiếu và giá vàng ở vùng cao khiến chứng khoán chịu áp lực rút vốn.
Diễn biến chi tiết
Về phía trong nước, mùa công bố kết quả kinh doanh quý I năm 2026 tạo ra vùng trũng thông tin khiến nhà đầu tư có xu hướng thận trọng, chờ đợi số liệu thực tế để đánh giá mức hấp dẫn định giá hiện tại. Đặc biệt, cấu trúc thị trường đã bộc lộ nhiều dấu hiệu suy yếu đáng lo ngại: trong số 296 cổ phiếu thanh khoản cao (trên 100.000 cổ phiếu/phiên), có 32% cổ phiếu nằm dưới đường trung bình động MA20, 29% dưới MA50 và 44% đã dưới MA200 – giới hạn cuối cùng của xu hướng tăng dài hạn.
Nhóm cổ phiếu ngân hàng – trụ cột của thị trường – chịu áp lực mạnh khi 22 trong 27 mã ngân hàng đã rơi xuống dưới cả hai đường MA50 và MA200. Nguyên nhân chính nằm ở việc biên lãi ròng bị thu hẹp do chi phí vốn tăng theo lạm phát và giá dầu, trong khi lãi suất cho vay dài hạn cố định đã được cam kết thấp, khiến nhiều ngân hàng gặp khó khăn tài chính, đặc biệt những đơn vị có tỷ trọng dư nợ bất động sản cao.
Không chỉ ngân hàng, hơn 80% cổ phiếu trong ngành chứng khoán và bất động sản cũng nằm dưới MA200. Thanh khoản thị trường do đó bị kìm hãm bởi áp lực cung cầu không cân bằng: người giữ cổ phiếu không muốn bán cắt lỗ, trong khi người cầm tiền lại ngần ngại giải ngân. Những vùng kháng cự hình thành từ các cổ phiếu kẹt hàng này khiến thị trường chịu nhiều cảnh giằng co thiếu đột phá.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Dưới góc nhìn chính sách, chiến lược thắt chặt nhẹ – nới lỏng có chọn lọc được đánh giá phù hợp nhằm kiểm soát áp lực lạm phát do giá dầu đồng thời vẫn duy trì điều kiện hỗ trợ cho sản xuất – kinh doanh. Phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, trong đó đầu tư công phát huy vai trò là “mồi nhử” dòng tiền xã hội, kết hợp với các biện pháp giảm thuế môi trường hoặc thuế nhập khẩu để hạ nhiệt giá xăng dầu, được kỳ vọng giúp ổn định nền kinh tế mà không cần thắt chặt quá mức.
Về dòng tiền đầu tư, nhóm doanh nghiệp liên quan đến đầu tư công và vật liệu xây dựng, ví dụ như HHV, VCG và FCN cùng nhà cung ứng vật liệu xây dựng như HPG đang nổi lên như điểm đến hấp dẫn. Ngoài ra, các doanh nghiệp có kế hoạch lợi nhuận tăng trưởng đột phá trong năm như HPG, VPB, MSN, PDR được kỳ vọng duy trì sức hút dòng tiền dù thị trường có biến động.
Các câu chuyện riêng biệt của từng doanh nghiệp cũng tiếp tục thu hút dòng tiền đầu cơ, như MWG với thương vụ IPO Bách Hóa Xanh, MSN với việc niêm yết The CrownX và tái cấu trúc mảng tiêu dùng, hay các thương vụ thoái vốn nhà nước tại VGC, NTP và SAB đang bước vào giai đoạn nước rút. Đáng chú ý còn có các cổ phiếu có sự cải tổ nội tại và ban lãnh đạo như HAG, NVL, EIB, VCG, EVF.
Đánh giá nhận định
Nhiều chuyên gia giữ quan điểm thận trọng nhưng không bi quan trong ngắn hạn. Mùa đại hội cổ đông và báo cáo tài chính quý I sẽ là những yếu tố quan trọng giúp làm dịu căng thẳng thông tin thị trường. Thêm vào đó, các thông tin về lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tác động tích cực, hỗ trợ VN-Index tạo các nhịp hồi phục kỹ thuật.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cần tỉnh táo nhận biết rằng các nhịp hồi đa phần chỉ là pullback kỹ thuật trên nền tảng nhiều cổ phiếu đã thủng MA200, chưa đủ để tạo đảo chiều xu hướng lớn. Chiến lược ưu tiên hiện nay nên là quản trị rủi ro và chờ đợi tín hiệu dòng tiền lớn xác nhận xu hướng mới. Việc bắt đáy hoặc dàn trải danh mục lúc này chưa phải là phương án tối ưu; giữ tiền mặt cũng chính là một vị thế quan trọng.
Kết luận: Trước áp lực kép từ giá dầu và sự suy yếu nội tại nhóm cổ phiếu trụ, thị trường chứng khoán Việt Nam cần có những điểm tựa mới để duy trì ổn định và hướng đến tăng trưởng. VCG và nhóm đầu tư công cùng vật liệu xây dựng đang được kỳ vọng trở thành điểm sáng thu hút dòng tiền trong năm 2026, trong khi nhà đầu tư cần giữ sự thận trọng và quản trị rủi ro hợp lý trước biến động đa chiều.