Tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh, dự án hạ tầng giao thông chiến lược nối hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn, đang được thúc đẩy nhằm hoàn thành giai đoạn I vào ngày 19/5 tới, sớm hơn 6 tháng so với kế hoạch ban đầu. Dự án được triển khai theo phương thức đối tác công-tư (PPP) và đang đối mặt với nhiều thách thức phức tạp về kỹ thuật, tài chính và thủ tục.
Bối cảnh & Thông tin chính
Thanh tra Chính phủ trong kết luận thanh tra mới nhất đã nhấn mạnh tầm quan trọng của tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh như một công trình trọng điểm quốc gia, có vai trò quan trọng trong kết nối kinh tế, chính trị giữa trung tâm với các khu vực miền núi phía đông bắc và thúc đẩy giao thương quốc tế từ cảng Lạch Huyện đến châu Âu qua Trung Quốc và Kazakhstan. Dự án này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội tới Cao Bằng cũng như giảm áp lực vận tải trên quốc lộ 4A hiện hữu.
Diễn biến chi tiết
Dự án dài 121 km với tổng mức đầu tư khoảng 26 nghìn tỷ đồng, giảm so với kế hoạch ban đầu 144 km và hơn 47 nghìn tỷ đồng nhờ phương án phân kỳ đầu tư theo giai đoạn. Địa hình hiểm trở, địa chất phức tạp cùng điều kiện thời tiết khắc nghiệt đã ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công, đặc biệt trong năm 2025 khi diễn ra mưa lũ kéo dài khiến thực tế thi công chỉ còn khoảng 4 tháng. Tính đến nay, sản lượng thi công dự án đã đạt khoảng 8.000 trên tổng giá trị hợp đồng 11.470 tỷ đồng, tương đương 70%.
Chính quyền tỉnh Cao Bằng, liên danh nhà đầu tư do Tập đoàn Đèo Cả đứng đầu và các nhà thầu đã huy động hơn 1.400 thiết bị và gần 3.000 lao động trên hơn 200 mũi thi công để đảm bảo tiến độ. Mặc dù vậy, dự án vẫn tồn tại các nút thắt về nguồn vốn, với tỷ lệ giải ngân hiện chỉ đạt 41,5%, một phần vốn ngân sách chưa được sử dụng hết và phải chuyển tiếp sang năm sau. Các thủ tục về điều chỉnh quy hoạch và dự án cũng cần hoàn thiện đồng bộ để phù hợp với quy mô thực tế và tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho thi công tiếp theo.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thành giai đoạn I của tuyến cao tốc sẽ có tác động tích cực tới thị trường tài chính và nhà đầu tư trong ngành xây dựng hạ tầng và giao thông. Dự án thuộc nhóm hiếm hoi được triển khai theo mô hình PPP tại khu vực miền núi, giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước tới hơn 10 nghìn tỷ đồng nhờ nguồn vốn xã hội hóa hiệu quả, qua đó làm tăng niềm tin và thu hút thêm nhiều nguồn vốn đầu tư tư nhân vào thị trường hạ tầng giao thông Việt Nam.
Đồng thời, dự án cũng là điểm sáng về giải pháp quản lý, tháo gỡ khó khăn trong bối cảnh giá nhiên liệu, vật liệu tăng đột biến, đặc biệt đối với các dự án mang tính đặc thù như ở biên giới và khu vực miền núi.
Đánh giá nhận định
Dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh là minh chứng cho sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và nhà đầu tư trong việc vượt qua thách thức về chính sách và tài chính để triển khai thành công dự án giao thông lớn. Việc lựa chọn phương thức PPP áp dụng với nhiều quy định mới tạo ra không ít khó khăn ban đầu nhưng cũng là bước đệm quan trọng để phát triển các dự án tương tự.
Tuy còn nhiều việc phải làm như giải ngân vốn, hoàn thiện thủ tục quy hoạch và hỗ trợ giá nguyên vật liệu, nếu các bộ ngành và địa phương tiếp tục phối hợp hiệu quả, dự án hoàn toàn có thể đạt mốc thông xe sớm theo yêu cầu, tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội, giao thương quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực.
Kết luận: Dự án tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh đang đi đúng hướng để về đích sớm với những sáng kiến linh hoạt và sự phối hợp đồng bộ giữa các bên liên quan. Việc tháo gỡ kịp thời các nút thắt về vốn và thủ tục sẽ quyết định thành công của dự án, qua đó đóng góp quan trọng vào phát triển hạ tầng quốc gia và thị trường tài chính Việt Nam.