Ngày 8/4, TAND TP.HCM tiếp tục phiên xét xử 22 bị cáo liên quan vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam và các đơn vị trực thuộc. Trong đó, bà Nguyễn Thị Như Loan, cựu Tổng Giám đốc và Chủ tịch HĐQT Công ty CP Quốc Cường Gia Lai (MCK: QCG), bị cáo buộc vi phạm quy định quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự.
Bối cảnh & Thông tin chính
Cáo trạng xác định, tháng 11/2013, bà Loan đã liên hệ với ông Lê Y Linh và ông Đặng Phước Dừa, cựu Giám đốc và Chủ tịch Công ty Việt Tín, để đặt vấn đề mua khu đất 39-39B bến Vân Đồn. Khu đất này đã được cơ quan chức năng phê duyệt giao cho các công ty cao su theo dự án nhưng chưa có giấy chứng nhận đầu tư và chưa triển khai xây dựng. Dù biết rõ khu đất vẫn thuộc sự quản lý của các công ty cao su và chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ngày 6/12/2013, bà Loan vẫn ký hợp đồng chuyển nhượng vốn góp với giá 460,9 tỷ đồng, bao gồm tiền sử dụng đất.
Diễn biến chi tiết
Bà Loan đã chuyển 50 tỷ đồng tiền đặt cọc và 186,1 tỷ đồng để nộp tiền sử dụng đất, dù khoản tiền này được hợp thức hóa bằng hợp đồng vay tiền. Vì Linh và Dừa chưa thanh toán tiền cho các công ty cao su nên chưa đủ điều kiện pháp lý để chuyển nhượng cổ phần; tuy nhiên bà Loan tiếp tục chuyển thêm 65 tỷ đồng cho Dừa nhằm mua lại 99% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín, sau đó mua 1% vốn góp còn lại với giá 950 USD/m2 mà không qua đấu giá.
Trước khi sở hữu toàn bộ Công ty Phú Việt Tín, bà Loan đã đồng ý bán dự án cho Tập đoàn Novoland với giá hơn 846 tỷ đồng. Sau khi trừ tổng chi phí mua dự án 464 tỷ đồng và các chi phí liên quan, Công ty Quốc Cường Gia Lai thu lợi gần 382 tỷ đồng trong đó bà Loan hưởng lợi 297,8 tỷ đồng.
Nhận thức được hành vi sai phạm trong việc chuyển nhượng khu đất không qua đấu giá, bà Loan đã chủ động nộp 100 tỷ đồng tiền và bàn giao 4 thửa đất trị giá 281,2 tỷ đồng để cơ quan chức năng phong tỏa tài sản, khắc phục hậu quả.
Tại phiên tòa, bà Loan cho biết không biết đây là đất nhà nước khi quyết định mua và cho rằng hồ sơ pháp lý chỉ thể hiện Công ty Phú Việt Tín là chủ dự án, trong đó 80% vốn thuộc về Công ty Retro Harvest Financial, 20% còn lại thuộc các công ty cao su. Bà khẳng định việc chuyển 50 tỷ đồng đặt cọc là thỏa thuận với Linh và Dừa, không liên quan đến Tập đoàn Cao su Việt Nam.
Đặc biệt, khi được hỏi về việc sử dụng 50 tỷ đồng để “ngoại giao” với lãnh đạo Tập đoàn Cao su, bà Loan phủ nhận, trong khi ông Dừa xác nhận đã có sự đồng thuận của bà Loan trong việc này. Về việc bán lại dự án cho Novoland, bà Loan giải thích do dự án vay ngân hàng bị từ chối và được ngân hàng giới thiệu bán cho Novoland.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Vụ án liên quan đến bà Nguyễn Thị Như Loan và công ty Quốc Cường Gia Lai ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Các giao dịch bất động sản có dấu hiệu sai phạm khiến nhà đầu tư thận trọng hơn khi đánh giá cổ phiếu QCG và các doanh nghiệp liên quan trong lĩnh vực bất động sản và tài chính. Sự kiện cũng làm dấy lên cảnh báo về quản lý tài sản nhà nước và quy trình chuyển nhượng tài sản nhà đất tại các doanh nghiệp lớn.
Đánh giá nhận định
Bà Loan thừa nhận cáo trạng truy tố là chính xác nhưng mong tòa xem xét kỹ về mức độ sai phạm để đánh giá đúng bản chất hành vi. Tổng cộng, bà Loan và Quốc Cường Gia Lai đã nộp hơn 230 tỷ đồng để khắc phục hậu quả, gồm 100 tỷ đồng từ doanh nghiệp, 106 tỷ hỗ trợ cá nhân bà Loan và 28,7 tỷ đồng tiền nhận từ cổ tức năm 2014.
Sự việc này phản ánh sự cần thiết nâng cao minh bạch và chặt chẽ trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước nhằm hạn chế thất thoát, đồng thời đòi hỏi các doanh nghiệp phải có trách nhiệm và minh bạch trước nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý.
Kết luận: Vụ án sai phạm chuyển nhượng khu đất vàng 39-39B bến Vân Đồn tại Quốc Cường Gia Lai là bài học lớn về quản lý tài sản nhà nước và trách nhiệm doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư trên thị trường tài chính và chứng khoán.