Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao doanh thu tăng mạnh mà lợi nhuận lại giảm? SMN đang cho thấy một bức tranh tài chính phức tạp như vậy.
Chuyện gì vừa xảy ra với SMN?
Theo Vietstock, trong 6 tháng đầu năm 2026, CTCP Sách và Thiết bị Giáo dục Miền Nam (HNX: SMN) đạt doanh thu thuần gần 270 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế giảm 27%, còn gần 3 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế cũng giảm 28%, chỉ còn hơn 2 tỷ đồng.
Riêng quý 2/2026, doanh thu thuần đạt gần 260 tỷ đồng, tăng 56% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ doanh thu sách giáo khoa tăng 62%. Công ty giải thích nguyên nhân là do các đại lý cầm chừng mua sách năm 2025 vì thông tin áp dụng bộ sách giáo khoa toàn quốc.
Giá vốn hàng bán tăng 62%, cao hơn tốc độ tăng doanh thu, khiến lợi nhuận gộp quý 2 chỉ tăng 11%, biên lãi gộp thu hẹp từ 13,31% xuống 9,53%. Chi phí tài chính tăng gần gấp đôi lên gần 500 triệu đồng, chi phí quản lý doanh nghiệp tăng 36% lên hơn 6 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế quý 2 đạt gần 5 tỷ đồng, tăng 53% so với cùng kỳ.
Tổng tài sản cuối quý 2/2026 tăng 115% so với đầu năm, lên hơn 304 tỷ đồng. Các khoản phải thu ngắn hạn tăng mạnh từ gần 14 tỷ đồng lên gần 154 tỷ đồng, chủ yếu do phải thu khách hàng. Hàng tồn kho cũng tăng 34%, lên gần 143 tỷ đồng. Nợ phải trả gấp 3,48 lần đầu năm, đạt 230 tỷ đồng, phần lớn là nợ ngắn hạn phải trả người bán. Công ty phát sinh 3 tỷ đồng vay nợ tài chính ngắn hạn, không có nợ dài hạn.
Năm 2026, SMN đặt mục tiêu doanh thu 405 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1,5 tỷ đồng. Sau 6 tháng, công ty đã hoàn thành 67% kế hoạch doanh thu và vượt 93% kế hoạch lợi nhuận trước thuế.
Điều cần hiểu sâu hơn
SMN hoạt động trong lĩnh vực phân phối sách giáo dục và thiết bị giáo dục, ngành chịu ảnh hưởng lớn từ chính sách giáo dục và mùa vụ mua sắm sách giáo khoa. Doanh thu của SMN thường có tính chu kỳ, tăng mạnh vào mùa tựu trường và giảm trong các quý còn lại.
Việc doanh thu tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2026 chủ yếu do hiệu ứng dồn mua của đại lý sau một năm cầm chừng. Đây là hiện tượng phổ biến khi thị trường đón nhận bộ sách giáo khoa mới áp dụng toàn quốc. Tuy nhiên, giá vốn tăng nhanh hơn doanh thu cho thấy chi phí đầu vào, giá mua sách hoặc chi phí vận hành có thể đang tăng, làm giảm biên lợi nhuận gộp (tỷ lệ lợi nhuận gộp trên doanh thu).
Biên lợi nhuận gộp giảm từ 13,31% xuống 9,53% phản ánh áp lực cạnh tranh hoặc chi phí tăng cao. Chi phí tài chính và quản lý doanh nghiệp cũng tăng, có thể do công ty phải vay nợ để tăng vốn lưu động, bù đắp cho khoản phải thu và tồn kho tăng mạnh. Khoản phải thu ngắn hạn tăng gấp 11 lần so với đầu năm là dấu hiệu cần quan sát kỹ, vì nó liên quan đến khả năng thu hồi tiền từ khách hàng.
Tổng tài sản tăng 115% trong 6 tháng cho thấy SMN đang mở rộng quy mô kinh doanh hoặc tích trữ hàng tồn kho nhiều hơn để chuẩn bị cho mùa vụ. Tuy nhiên, nợ phải trả cũng tăng mạnh, đặc biệt là nợ ngắn hạn, có thể tạo áp lực lên dòng tiền và rủi ro tài chính nếu khách hàng chậm thanh toán.
Trong bối cảnh đó, việc SMN vẫn vượt kế hoạch lợi nhuận trước thuế năm 2026 cho thấy công ty có thể đã đặt mục tiêu thận trọng hoặc có kế hoạch kiểm soát chi phí hiệu quả trong nửa cuối năm.
Góc nhìn của tôi
Tôi thấy SMN đang trong giai đoạn tăng trưởng doanh thu nhưng phải đối mặt với thách thức về biên lợi nhuận và quản lý dòng tiền. Việc tăng mạnh khoản phải thu và tồn kho là điểm cần theo dõi sát sao. Nếu khách hàng không thanh toán đúng hạn, công ty có thể gặp khó khăn về thanh khoản.
Chi phí tài chính và quản lý tăng cũng cho thấy SMN đang sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động kinh doanh. Đây là con dao hai lưỡi: giúp mở rộng kinh doanh nhanh nhưng cũng làm tăng rủi ro tài chính nếu không kiểm soát tốt.
Tôi đánh giá cao việc SMN vẫn vượt kế hoạch lợi nhuận năm dù lợi nhuận giảm so với cùng kỳ. Điều này có thể do kế hoạch năm được đặt thấp hoặc công ty có các biện pháp tiết giảm chi phí trong các quý tới. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần chú ý đến khả năng thu hồi công nợ và quản lý tồn kho để tránh rủi ro tiềm ẩn.
Tóm lại, SMN là một câu chuyện tăng trưởng doanh thu đi kèm thách thức về hiệu quả lợi nhuận và quản trị tài chính. Tôi sẽ theo dõi sát diễn biến dòng tiền và các khoản phải thu trong các báo cáo tiếp theo.
Kết
SMN cho thấy doanh thu tăng trưởng mạnh nhưng lợi nhuận không theo kịp do áp lực chi phí và quản lý vốn. Việc tăng mạnh khoản phải thu và tồn kho là tín hiệu cần quan sát kỹ. Câu chuyện của SMN không chỉ là con số doanh thu mà còn là cách công ty kiểm soát chi phí và dòng tiền trong môi trường cạnh tranh ngành giáo dục.
Câu hỏi để bạn suy ngẫm: Liệu SMN có thể duy trì đà tăng trưởng doanh thu mà không làm suy giảm hiệu quả lợi nhuận và sức khỏe tài chính?
Nguồn tham khảo: Bài viết phân tích từ thông tin công bố trên Vietstock.
Đây là phân tích cá nhân để tham khảo, không phải tư vấn đầu tư. NgheTrading.pro không phải cơ quan báo chí và không phải đơn vị tư vấn đầu tư. Quyết định đầu tư là của bạn.