Tính đến cuối quý IV/2025, tổng số dư tiền gửi thanh toán cá nhân tại các ngân hàng Việt Nam đã đạt mức trên 1,3 triệu tỷ đồng, phản ánh xu hướng sử dụng các tài khoản không kỳ hạn chủ yếu để phục vụ các giao dịch thanh toán trong nền kinh tế hiện đại.
Bối cảnh & Thông tin chính
Theo số liệu vừa được Ngân hàng Nhà nước công bố, hiện có tổng cộng 232,55 triệu tài khoản tiền gửi thanh toán cá nhân đang hoạt động trong toàn hệ thống ngân hàng. Đây đều là các tài khoản không kỳ hạn, được dùng để thực hiện các hoạt động thanh toán như sử dụng thẻ, chuyển tiền, quét mã QR và các hình thức thanh toán điện tử khác.
Quy mô tiền gửi trong các tài khoản này đã vượt mức 1,3 triệu tỷ đồng, tỷ lệ lãi suất áp dụng rất thấp, dao động khoảng 0,1-0,2%/năm, gần như không có tác động sinh lợi cho khách hàng. Chẳng hạn, ngân hàng Vietcombank áp dụng mức lãi suất 0,1%/năm cho tiền gửi không kỳ hạn.
Diễn biến chi tiết
Tiền gửi thanh toán của cá nhân lần đầu tiên vượt ngưỡng 1 triệu tỷ đồng vào quý I/2022, tuy nhiên sau đó giảm nhẹ do sự tăng mạnh của lãi suất tiền gửi có kỳ hạn. Đến quý IV/2023, số dư lại tăng vượt mốc 1 triệu tỷ đồng và tiếp tục duy trì xu hướng tăng đến quý IV/2025 với hơn 1,3 triệu tỷ đồng.
Khác với tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, tiền gửi thanh toán không nhằm mục tiêu hưởng lãi mà chủ yếu dùng để duy trì vốn lưu động phục vụ các nhu cầu thanh toán thường ngày như chuyển khoản, thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến, sử dụng thẻ và các dịch vụ ngân hàng số. Do vậy, phần lớn khách hàng giữ tiền trong các tài khoản này với mục đích thuận tiện cho giao dịch hơn là sinh lợi nhuận.
Thống kê cho thấy, mặc dù lãi suất tiền gửi không kỳ hạn rất thấp, quy mô lớn của tiền gửi thanh toán phản ánh rõ xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngân hàng số tại Việt Nam.
Ngoài tiền gửi thanh toán của cá nhân, các ngân hàng cũng tiếp nhận tiền gửi thanh toán từ doanh nghiệp. Tuy nhiên, số tiền từ khách hàng cá nhân thể hiện tính ổn định cao hơn, còn tiền gửi doanh nghiệp thường biến động theo chu kỳ sản xuất và yếu tố mùa vụ kinh doanh.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Sự gia tăng mạnh mẽ của tiền gửi thanh toán cá nhân mang lại lợi thế về chi phí vốn cho các ngân hàng. Với nguồn tiền gửi không kỳ hạn chi phí thấp, các ngân hàng có thể cải thiện biên lãi ròng (NIM), từ đó nâng cao hiệu quả lợi nhuận kinh doanh.
Tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi khách hàng) cao sẽ giúp giảm áp lực chi phí vốn và tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường tài chính. Trong khi đó, nếu tỷ lệ này giảm, ngân hàng sẽ phải đối mặt với chi phí vốn cao hơn, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận.
Đối với nhà đầu tư, việc nắm rõ xu hướng tiền gửi cá nhân này cung cấp góc nhìn hữu ích về sức khỏe tài chính và khả năng sinh lợi của các ngân hàng trên thị trường chứng khoán.
Đánh giá nhận định
Xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ của tiền gửi thanh toán cá nhân cho thấy sự chuyển dịch trong thói quen tiêu dùng và thanh toán của người dân Việt Nam, hướng tới áp dụng công nghệ và phương thức thanh toán không tiền mặt. Đây không chỉ là biểu hiện của nền kinh tế số ngày càng phát triển mà còn hỗ trợ cải thiện cấu trúc nguồn vốn của các ngân hàng.
Với lãi suất gần bằng 0, loại tiền gửi này không phải là nguồn vốn sinh lời trực tiếp cho khách hàng cá nhân nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn chi phí thấp cho ngân hàng, qua đó tăng khả năng cạnh tranh và lợi nhuận bền vững trên thị trường tài chính.
Kết luận: Tiền gửi thanh toán cá nhân tại hệ thống ngân hàng Việt Nam đã vượt ngưỡng 1,3 triệu tỷ đồng với lãi suất gần như bằng 0, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt và sự phát triển ngân hàng số, đồng thời mang lại lợi thế chi phí vốn cho các ngân hàng, có tác động tích cực lên thị trường chứng khoán và các nhà đầu tư.
