Đội tàu chở dầu Iran âm thầm vận chuyển hơn 1 triệu thùng dầu mỗi ngày đến một quốc gia Đông Nam Á, bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ và trong một bối cảnh giá dầu thế giới liên tục leo thang, gây nhiều chú ý trên thị trường tài chính toàn cầu.
Bối cảnh & Thông tin chính
Ông Remy Osman, một người làm việc trong ngành đồ uống đang sinh sống tại Singapore, đã phát hiện một tàu chở dầu khổng lồ tên Huge, dài hơn 330 mét treo cờ Iran, đi qua eo biển Singapore – một trong những tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới. Tàu này nằm trong danh sách trừng phạt từ năm 2018 của Bộ Tài chính Mỹ do liên quan đến Công ty Tàu chở dầu Quốc gia Iran.
Giá dầu Brent quốc tế hiện đang ở mức gần 120 USD/thùng, cao nhất trong 4 năm, tăng 70% so với cuối tháng 2 vừa qua, chủ yếu do bất ổn và xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran. Huge đã khởi hành từ eo biển Hormuz, tuyến xuất khẩu dầu quan trọng của Iran, chỉ trong thời gian ngắn trước khi chiến sự làm đình trệ hoạt động xuất khẩu qua khu vực này.
Diễn biến chi tiết
Thông thường, hành trình từ eo biển Hormuz đến Singapore mất khoảng 10-14 ngày, và Huge là một trong số rất ít tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC) còn rời Iran sau khi chiến sự bắt đầu cuối tháng 2. Dữ liệu S&P cho thấy từ đầu cuộc xung đột chỉ có 4 tàu VLCC rời Hormuz, phản ánh sự gián đoạn nghiêm trọng trong logistics vận tải dầu của Iran.
Ông Osman đã theo dõi hoạt động của tuyến vận chuyển dầu Iran qua vùng biển ngoài khơi Malaysia và Singapore, nơi các tàu Iran chuyển dầu cho các tàu khác để tiếp tục vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu Trung Quốc. Trung bình, hơn 1 triệu thùng dầu Iran mỗi ngày được vận chuyển theo tuyến này, tạo nguồn thu quan trọng cho Iran và đóng góp lớn vào dự trữ năng lượng của Trung Quốc.
Chuyên gia dầu khí Xu Muyu từ Kpler cho biết, trong những tuần trước chiến sự, Iran đã cố gắng tăng xuất khẩu, khiến lượng dầu tồn trên biển vẫn duy trì ở mức cao. Trung Quốc tiếp tục là khách hàng chính của dầu Iran, do không có nguồn mua lớn thay thế.
Số liệu của S&P cho thấy năm ngoái lượng dầu Iran vận chuyển chiếm hơn 1 triệu thùng/ngày trong tổng lượng dầu được ghi là xuất khẩu từ Malaysia sang Trung Quốc. Khi thêm các nguồn gốc khác như “không xác định” hoặc “pha trộn Malaysia”, tổng khối lượng có thể lên tới 1,2 triệu thùng/ngày, tương đương hơn 13% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc.
Hệ thống vận tải này còn được hỗ trợ bởi đội tàu bóng tối gồm hàng ngàn tàu bị Mỹ và các nước áp lệnh trừng phạt, trong đó có 1.482 tàu bị chặn theo dõi bởi TankerTrackers và có thể vượt quá 2.000 khi tính cả tàu đổi tên hay treo cờ giả. Các tàu thường vận chuyển dầu qua biển Ả Rập và Ấn Độ Dương trước khi vào eo Malacca, nơi diễn ra nhiều vụ chuyển dầu trực tiếp giữa tàu (STS) nhằm che giấu nguồn gốc dầu.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Hoạt động vận chuyển dầu của Iran qua các tuyến biển Đông Nam Á cho thấy dù có các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của Mỹ, thị trường dầu toàn cầu vẫn tồn tại các kênh vận chuyển ngầm giúp Iran duy trì nguồn thu ngoại tệ. Điều này ảnh hưởng đến cung cầu dầu mỏ trên toàn cầu và khiến giá dầu biến động phức tạp.
Đối với nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán và thị trường tài chính, thông tin này cảnh báo về rủi ro địa chính trị có thể tác động lên giá dầu và các cổ phiếu liên quan ngành năng lượng. Đồng thời, các doanh nghiệp nhập khẩu dầu hoặc có chuỗi cung ứng liên quan cũng cần lưu ý và theo dõi sát sao diễn biến này.
Đánh giá nhận định
Theo nhận định của các chuyên gia và quan sát từ Osman, mặc dù xung đột Trung Đông có thể giảm bớt số tàu Iran vận chuyển qua vùng biển này trong tương lai gần, mức giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng tiếp tục tạo động lực mạnh mẽ để các tàu Iran thực hiện hành trình mạo hiểm vận chuyển dầu.
Khu vực biển ngoài khơi Malaysia và Singapore, nơi diễn ra các hoạt động chuyển dầu giữa tàu, vẫn là điểm nóng khó kiểm soát và là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng dầu bất hợp pháp hoặc không minh bạch của Iran. Sự giám sát quốc tế gia tăng có thể tạo áp lực nhưng chưa đủ để ngăn chặn hoàn toàn.
Kết luận: Việc đội tàu chở dầu Iran âm thầm vận chuyển hơn 1 triệu thùng dầu mỗi ngày đến Đông Nam Á, trong bối cảnh giá dầu Brent tăng lên gần 120 USD/thùng và các lệnh cấm vận nghiêm ngặt từ Mỹ, cho thấy sự tồn tại phức tạp của mạng lưới vận tải dầu toàn cầu. Đây là dấu hiệu quan trọng với thị trường tài chính và nhà đầu tư khi theo dõi diễn biến giá dầu và rủi ro địa chính trị ảnh hưởng lên thị trường chứng khoán và cổ phiếu ngành năng lượng.