Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HoSE: DGC) vừa bị Bộ Công an phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng liên quan đến việc đổ thải trái phép và khai thác quặng apatit tại khu công nghiệp Tằng Loỏng, Lào Cai. Vụ việc đã gây ô nhiễm môi trường nặng nề, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và làm dấy lên nhiều câu hỏi về hoạt động khai thác khoáng sản của doanh nghiệp.
Bối cảnh & Thông tin chính
Bộ Công an xác định Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Lào Cai đã đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải trên diện tích hàng chục hecta tại khu công nghiệp Tằng Loỏng, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Công ty cũng bị cáo buộc khai thác bất hợp pháp hàng trăm nghìn tấn quặng apatit, với giá trị tài sản ước tính lên tới hàng trăm tỷ đồng.
Khu công nghiệp Tằng Loỏng là trung tâm chuỗi sản xuất của Hóa chất Đức Giang với các nhà máy lớn như nhà máy sản xuất phốt pho công suất khoảng 40.000 tấn/năm và nhà máy axit phosphoric trích ly có công suất 160.000 tấn/năm phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.
Doanh nghiệp chủ yếu sử dụng nguyên liệu từ các mỏ apatit tại Lào Cai như khai trường 19B có trữ lượng khoảng 5 triệu tấn và khai trường 25 với khoảng 4 triệu tấn, đã được cấp phép khai thác từ vài năm trước.
Diễn biến chi tiết
Nhiều sai phạm của Hóa chất Đức Giang đã được báo chí và cơ quan chức năng phanh phui từ những năm trước. Chẳng hạn, năm 2022, tại khai trường 25, người dân phản ánh doanh nghiệp đặt trạm cân không đúng vị trí, mở tuyến vận chuyển quặng sai phạm và tự tiện điều chỉnh các hạng mục so với cam kết bảo vệ môi trường.
Tháng 10/2023, Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường đã xử phạt doanh nghiệp này 85 triệu đồng do vi phạm về báo cáo công tác bảo vệ môi trường và sử dụng công trình bảo vệ môi trường không đúng mục đích.
Đáng chú ý, Lào Cai là tỉnh có trữ lượng apatit lớn nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, với tổng tài nguyên ước tính hơn 2 tỷ tấn trong đó gần 800 triệu tấn đã được thăm dò chi tiết.
Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2025, ông Đào Hữu Huyền – Chủ tịch HĐQT Hóa chất Đức Giang cho biết công ty đang chuẩn bị kế hoạch mở rộng khu vực khai thác. Cụ thể, doanh nghiệp dự kiến mở rộng khai trường 25 thêm khoảng 1.000 ha, đồng thời xin gia hạn và mở rộng khai trường 19 vốn sẽ hết hạn vào năm 2026.
Nếu các thủ tục phê duyệt được hoàn tất, nguồn quặng từ hai khu vực này sẽ đủ đáp ứng nhu cầu nguyên liệu khai thác trong vòng 5 năm tới.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Sự việc vi phạm môi trường và khai thác trái phép của Hóa chất Đức Giang có thể tác động tiêu cực đến uy tín của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Cổ phiếu DGC có thể chịu áp lực từ các tin tức xấu, ảnh hưởng tâm lý nhà đầu tư đặc biệt trong bối cảnh thị trường tài chính đang ngày càng chú trọng minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Ngược lại, nếu việc mở rộng khai trường được chấp thuận và triển khai hiệu quả, công ty có thể ổn định nguồn nguyên liệu, tăng sản lượng sản xuất, tạo đà tăng trưởng lợi nhuận trong trung hạn, thu hút sự quan tâm tích cực hơn từ nhà đầu tư.
Đánh giá nhận định
Vụ việc nêu bật áp lực quản lý và tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản tại Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực môi trường. Trong khi đó, việc mở rộng khai trường nếu được phê duyệt có thể giúp Hóa chất Đức Giang duy trì và phát triển sản xuất nhưng đồng thời đòi hỏi công ty phải nâng cao trách nhiệm quản lý môi trường và minh bạch trong hoạt động khai thác.
Các nhà đầu tư nên theo dõi sát các diễn biến pháp lý cũng như kết quả kinh doanh của công ty trong các quý tới để có đánh giá đúng đắn về tiềm năng và rủi ro liên quan.
Kết luận: Vụ việc vi phạm môi trường và khai thác trái phép tại Lào Cai là điểm sáng để nhà đầu tư đánh giá lại hoạt động của Hóa chất Đức Giang. Kế hoạch mở rộng khai trường được Chủ tịch công ty đề xuất có thể mở ra cơ hội phát triển dài hạn nếu được quản lý chặt chẽ và minh bạch.