Việc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) hứa hẹn tạo ra những thay đổi quan trọng trong bức tranh tài chính của các doanh nghiệp niêm yết, đặc biệt đối với Tập đoàn FPT và hãng hàng không Vietnam Airlines. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ cho cổ phiếu và định hướng thị trường chứng khoán trong giai đoạn tới.
Bối cảnh & Thông tin chính
Theo phân tích của Chứng khoán Mirae Asset, quá trình chuyển đổi từ Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) sang IFRS sẽ diễn ra qua ba giai đoạn chính: giai đoạn chuẩn bị (2020-2021), tự nguyện áp dụng từ 2022 đến 2025 và áp dụng bắt buộc sau năm 2025 cho các tập đoàn nhà nước, doanh nghiệp niêm yết cũng như đại chúng quy mô lớn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia dự báo IFRS sẽ được áp dụng rộng rãi hơn trong giai đoạn 2027-2029 do các văn bản hướng dẫn vẫn đang hoàn thiện.
Diễn biến chi tiết
Mirae Asset chỉ ra nhóm 30 doanh nghiệp vốn hóa lớn không bao gồm bất động sản sẽ có nhiều biến động tài chính khi áp dụng IFRS. Tại FPT, lợi nhuận trước thuế dự kiến tăng khoảng 30%, trong khi vốn chủ sở hữu sẽ tăng thêm khoảng 12%. Nguyên nhân chính là IFRS cho phép đánh giá lại các khoản đầu tư tài chính theo giá trị hợp lý, ghi nhận trực tiếp vào lợi nhuận. Ví dụ, các khoản đầu tư của FPT vào TPBank và Chứng khoán FPT sẽ được định giá theo giá thị trường, khác với cách ghi nhận theo giá gốc trong VAS.
Điều chỉnh này không chỉ nâng cao lợi nhuận mà còn cải thiện các chỉ số định giá cổ phiếu. Theo mô hình của Mirae Asset, chỉ số P/E của FPT sẽ giảm khoảng 23% và P/B giảm 11%, khiến cổ phiếu trở nên hấp dẫn hơn về mặt định giá.
Đối với Vietnam Airlines, IFRS mang lại tác động gần như khác biệt với việc đánh giá lại tài sản cố định hữu hình theo giá trị hợp lý, đặc biệt là tàu bay. Nhờ đó, vốn chủ sở hữu của hãng có thể tăng thêm khoảng 16%. Với vốn chủ sở hữu hiện chỉ chiếm khoảng 9% tổng tài sản và gánh nặng lỗ lũy kế lớn từ đại dịch, việc cải thiện vốn chủ sở hữu sẽ củng cố cấu trúc tài chính cho Vietnam Airlines. Đồng thời, chỉ số P/B của HVN có thể giảm 14%, qua đó hỗ trợ định giá cổ phiếu trên thị trường.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Mặc dù mang lại ảnh hưởng tích cực về mặt lợi nhuận và vốn chủ sở hữu, IFRS không ngay lập tức tạo ra tác động lớn lên kết quả kinh doanh do còn nhiều thay đổi trong cách ghi nhận kế toán. Ví dụ, chiết khấu thanh toán trong hàng tồn kho sẽ không được ghi nhận là doanh thu tài chính mà giảm trực tiếp vào giá trị hàng tồn kho, làm lợi nhuận trong thời điểm chuyển đổi có thể giảm nhẹ nhưng sau đó giảm giá vốn khi bán hàng.
Những điều chỉnh như hạch toán khoản phải thu, phải trả theo phương pháp giá trị phân bổ và lãi suất thực (EIR) thực tế chỉ tạo ra biến động nhỏ từ 0,1-1% tổng giá trị điều chỉnh và có sự bù trừ.
Thêm vào đó, cách ghi nhận các hợp đồng thuê hoạt động thành tài sản quyền sử dụng và nghĩa vụ nợ sẽ khiến tổng tài sản và nợ tăng. Trong khi đó, EBITDA cũng tăng tương ứng dẫn đến việc chỉ số EV/EBITDA giảm, điều này có thể làm thay đổi cách nhà đầu tư định giá doanh nghiệp, nhất là ở các ngành bán lẻ và tiêu dùng như Vinamilk (VNM), Thế giới Di động (MWG) hay Masan (MSN).
Các chi phí đại tu lớn theo IFRS cũng sẽ được ghi nhận là tài sản cố định và khấu hao dần thay vì hạch toán như chi phí trả trước dài hạn như trước đây.
Đánh giá nhận định
Việc áp dụng IFRS được xem là một bước tiến lớn giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế, nâng cao minh bạch và độ tin cậy trong báo cáo tài chính. Đối với FPT, IFRS vừa giúp tăng lợi nhuận vừa làm cổ phiếu định giá hấp dẫn hơn, có thể tạo đà thu hút nhà đầu tư. Với Vietnam Airlines, việc cải thiện vốn chủ sở hữu có thể giúp doanh nghiệp tái cấu trúc tài chính, giảm rủi ro và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc huy động vốn và vận hành hiệu quả trong tương lai.
Kết luận: Chuyển đổi sang Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) không chỉ định hình lại bức tranh tài chính của những doanh nghiệp lớn như FPT và Vietnam Airlines mà còn có thể tác động sâu rộng đến thị trường chứng khoán và sự nhìn nhận của nhà đầu tư. Đây được xem như “cú hích” cho FPT và “phao cứu sinh” cần thiết cho Vietnam Airlines trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng cạnh tranh và minh bạch hơn.
