Ngày 13/3/2026 diễn ra nhiều biến động lớn trong kinh tế toàn cầu, trong đó xung đột Mỹ – Israel và Iran tại Trung Đông gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho các nước vùng Vịnh cũng như làm biến động các đồng tiền chủ chốt như euro và yen.
Bối cảnh & Thông tin chính
Xung đột căng thẳng tại vùng Trung Đông đã kéo theo hậu quả kinh tế nghiêm trọng. Các quốc gia sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh đã thiệt hại khoảng 15,1 tỷ USD doanh thu từ năng lượng do tắc nghẽn nghiêm trọng ở eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển dầu thô và khí đốt trọng yếu, thường xuyên chuyển hàng hóa trị giá khoảng 1,2 tỷ USD mỗi ngày theo dữ liệu năm 2025 từ công ty phân tích Kpler.
Diễn biến chi tiết
Không chỉ có ảnh hưởng trong lĩnh vực năng lượng, xung đột còn đẩy giá cước vận tải hàng không toàn cầu tăng vọt. Theo nền tảng Freightos, một số tuyến vận tải chủ chốt chứng kiến mức tăng cước phí lên đến 70%, chịu ảnh hưởng bởi các lệnh đóng cửa vùng trời, gián đoạn chuỗi cung ứng hàng hải và chi phí nhiên liệu Jet A1 tăng gấp đôi. Tuyến đường Nam Á đến châu Âu bị tác động nặng nề nhất.
Tình hình hiện còn có phần phức tạp khi Mỹ quyết định nới lỏng trừng phạt, tạo điều kiện cho gần 19 triệu thùng dầu Nga đang mắc kẹt ở các vùng biển châu Á được tung ra thị trường. Khoảng 30 tàu chở dầu và sản phẩm tinh chế của Nga, tương đương 19 triệu thùng dầu thô và 310.000 tấn sản phẩm, sẽ được phép lưu thông theo quy chế miễn trừ tạm thời của Mỹ.
Trên thị trường tiền tệ, đồng euro giảm 0,4% về 1,1467 USD/euro, mức thấp nhất kể từ tháng 8/2025, chịu áp lực từ sức mạnh đồng USD và lo ngại về chi phí năng lượng tại Eurozone. Từ đầu năm 2026 đến nay, đồng euro đã mất giá hơn 2%. Đồng yen Nhật cũng chạm đáy mới trong phiên ngày 13/3 với giá khoảng 159,6 yen/USD, thấp nhất kể từ tháng 7/2024 do rủi ro lạm phát và nhà đầu tư tìm về USD như tài sản an toàn.
Bên cạnh đó, Mỹ đang nhanh chóng hoàn thiện hệ thống hoàn trả 166 tỷ USD tiền thuế quan trái phép cho doanh nghiệp nhập khẩu, với tiến độ dự án đạt từ 40-80% và dự kiến vận hành vào giữa tháng 4 năm nay. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cũng khởi động cuộc điều tra thương mại thứ hai liên quan đến lao động cưỡng bức ở 60 nền kinh tế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, nhằm khôi phục chính sách thuế quan bị tòa án bác bỏ.
Trong khi đó, công suất xây dựng điện hạt nhân toàn cầu đạt khoảng 70 GW, mức cao nhất trong 40 năm, thể hiện sự hồi phục của nguồn năng lượng này. Giám đốc IEA, ông Fatih Birol, nhận định điện hạt nhân và năng lượng tái tạo sẽ đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu năng lượng sạch toàn cầu.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Tác động của xung đột Trung Đông rõ ràng làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và vận tải, kéo theo sự leo thang chi phí và biến động thị trường tài chính. Các nhà đầu tư cần lưu ý đến mức tăng giá cước vận tải và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô có thể ảnh hưởng đến cổ phiếu các doanh nghiệp liên quan dầu khí và vận tải hàng không.
Việc đồng euro và yen suy yếu so với USD thể hiện xu hướng tìm kiếm tài sản an toàn, có thể khiến dòng vốn dịch chuyển và tạo sức ép lên thị trường chứng khoán châu Âu và Nhật Bản. Đồng thời, chính sách thuế quan và các cuộc điều tra thương mại mới tại Mỹ cũng làm tăng sự bất ổn trong môi trường đầu tư toàn cầu.
Đánh giá nhận định
Trong bối cảnh biến động địa chính trị và tài chính, các doanh nghiệp và nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán cần theo dõi sát sao diễn biến của xung đột Trung Đông cũng như chính sách kinh tế của các cường quốc như Mỹ để điều chỉnh chiến lược đầu tư phù hợp. Sự phục hồi công suất điện hạt nhân cũng báo hiệu xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu, một điểm sáng cho các ngành liên quan năng lượng sạch.
Kết luận: Ngày 13/3/2026 ghi nhận nhiều biến động lớn trên thị trường tài chính toàn cầu với thiệt hại đáng kể từ xung đột Trung Đông và biến động tỷ giá. Các nhà đầu tư cần cảnh giác với rủi ro chuỗi cung ứng, giá năng lượng và chính sách thương mại để tối ưu hóa danh mục đầu tư trong bối cảnh kinh tế thế giới bất ổn hiện nay.