Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng phân bón toàn cầu, đẩy chi phí vận chuyển và nguyên liệu đầu vào tăng cao. Trước tình hình này, các doanh nghiệp phân bón Việt Nam đã có những bước điều chỉnh để duy trì ổn định sản xuất và hỗ trợ thị trường trong nước.
Bối cảnh & Thông tin chính
Cuộc họp trực tuyến do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức ngày 28/3 đã đánh giá nỗ lực của các doanh nghiệp phân bón trong việc giữ vững sản xuất và giá bán hợp lý. Cục trưởng Huỳnh Tấn Đạt nhấn mạnh sự chủ động tối ưu công suất và ứng phó với biến động chi phí đầu vào của các đơn vị sản xuất.
Diễn biến chi tiết
Theo ông Nguyễn Viết Hiến – Tổng Giám đốc Đạm Ninh Bình, công suất sản xuất urê Việt Nam đạt khoảng 2,8 triệu tấn/năm, trong khi nhu cầu nội địa khoảng 2,1 triệu tấn. Dư thừa gần 700.000 tấn thúc đẩy các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu, riêng Đạm Ninh Bình xuất khẩu 150.000 tấn mỗi năm, còn lại phục vụ thị trường nội địa.
Về phân bón DAP, ông Nguyễn Hoàng Trung – Phó Tổng Giám đốc DAP – VINACHEM cho biết nhu cầu nội địa khoảng 1 triệu tấn/năm. Việt Nam cũng nhập khẩu khoảng 500.000 tấn DAP mỗi năm; tổng nguồn cung vì thế tương đối ổn định, không xảy ra thiếu hụt.
Tuy nhiên, khoảng 80% chi phí sản xuất DAP đến từ nguyên liệu nhập khẩu như lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit, trong đó lưu huỳnh nhập từ Trung Đông đã tăng giá trên 40% do gián đoạn nguồn cung. Giá thành sản xuất DAP tăng khoảng 1,97 triệu đồng/tấn (tương đương 12%) so với trước xung đột.
Do vậy, các doanh nghiệp mới chỉ điều chỉnh giá bán một phần để bù đắp chi phí và chia sẻ khó khăn với thị trường nội địa. Mặc dù giá xuất khẩu cao hơn trong nước khoảng 1,5 triệu đồng/tấn, doanh nghiệp ưu tiên cung ứng trong nước.
Về phân lân, ông Nguyễn Quốc An – Phó Tổng Giám đốc Supe phốt phát và hóa chất Lâm Thao cho hay dù chi phí đầu vào tăng, công ty chỉ điều chỉnh giá gần 3%. Đồng thời thực hiện tối ưu hóa sản xuất và đa dạng hóa nguồn nguyên liệu để giảm áp lực chi phí.
Xung đột Trung Đông cũng tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam khi khu vực này chiếm 30-40% sản lượng urê xuất khẩu toàn cầu, dẫn đến thị trường có xu hướng khan hiếm. Do đó, việc đẩy mạnh xuất khẩu giúp nâng cao vị thế và thương hiệu trên trường quốc tế.
Doanh nghiệp cũng tăng cường quản lý hệ thống phân phối để tránh găm hàng và điều chỉnh hiệu quả hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón tiết kiệm, phát triển phân bón hữu cơ nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp bền vững.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Sự gián đoạn cung ứng và tăng giá nguyên liệu trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí sản xuất phân bón, gây áp lực cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư ngành phân bón. Tuy nhiên, việc kiểm soát giá bán hợp lý góp phần ổn định thị trường tài chính liên quan và giảm thiểu rủi ro tăng giá bất hợp lý ảnh hưởng tiêu cực đến nông dân và các nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Xu hướng xuất khẩu gia tăng cũng mở ra cơ hội sinh lời mới cho doanh nghiệp và nhà đầu tư trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu thiếu hụt. Nhà đầu tư cần chú ý sự chuyển đổi của doanh nghiệp nhằm tăng cường năng lực sản xuất và quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả.
Đánh giá nhận định
Ngành phân bón Việt Nam đang chịu áp lực lớn từ giá nguyên liệu và chi phí vận chuyển, đồng thời đối mặt thách thức về nguồn nguyên liệu trong nước còn hạn chế, như quặng apatit chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu. Để tăng tính tự chủ, doanh nghiệp kiến nghị tăng hạn mức khai thác trong nước, đồng thời ổn định giá than – nguyên liệu đầu vào chủ lực của urê.
Việc kiểm soát nghiêm ngặt thị trường phân bón, tăng cường giám sát hành vi găm hàng và buôn bán phân bón kém chất lượng sẽ bảo vệ quyền lợi nông dân và cải thiện môi trường kinh doanh.
Những đề xuất điều chỉnh thuế xuất khẩu phù hợp, phối hợp nhu cầu thực tế theo mùa vụ và nâng cao khả năng dự báo của doanh nghiệp sẽ giúp thị trường phân bón hoạt động ổn định trong giai đoạn biến động toàn cầu phức tạp.
Kết luận: Sự kết hợp giữa nỗ lực của doanh nghiệp trong việc tối ưu sản xuất, kiểm soát chi phí và giá bán, cùng với vai trò điều tiết của cơ quan quản lý là yếu tố mấu chốt giúp ổn định thị trường phân bón trong nước. Qua đó, ngành phân bón Việt Nam không chỉ đảm bảo nguồn cung phục vụ nông nghiệp mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh, mở rộng xuất khẩu trong tương lai.
