Nhóm cổ phiếu chứng khoán đang trải qua một giai đoạn điều chỉnh mạnh mẽ trước thời điểm nâng hạng thị trường chứng khoán sắp tới, đánh dấu bước đi quan trọng trong quá trình tái định giá và cấu trúc lại lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành.
Bối cảnh & Thông tin chính
So với đợt giảm sốc của VN-Index ngày 9/3/2026 với hơn 115 điểm mất điểm, gần một phần ba cổ phiếu hiện giao dịch dưới giá thấp hơn trước, tiêu biểu là nhóm chứng khoán. Một số cổ phiếu trong ngành giảm từ 30-40% so với đỉnh một năm qua. Cụ thể, trong vòng một tháng, cổ phiếu SSI giảm 18,67%, VIX giảm gần 29%, HSC giảm trên 10,3%, VPX giảm gần 9%, SHS giảm 15,87%, VCK giảm tới 29,58%, TCX giảm 17,64%, VCI giảm mạnh 31,43% và VDS mất hơn 25% giá trị.
Diễn biến chi tiết
Ở giai đoạn thị trường hiện tại, các ngành nhạy cảm như bất động sản, chứng khoán, ngân hàng và tiêu dùng đều chịu áp lực giảm giá đáng kể do yếu tố lạm phát, tăng lãi suất và áp lực tỷ giá. Chuyên gia phân tích từ một công ty chứng khoán cho biết, tình hình hiện nay phản ánh chu kỳ suy giảm với các rủi ro về gián đoạn nguồn cung, chi phí huy động cao và khó khăn trong việc thúc đẩy cho vay margin, khiến triển vọng lợi nhuận của nhóm chứng khoán gặp nhiều thách thức.
Giao dịch thuộc dạng phòng thủ, dòng tiền từ quỹ ngoại dự kiến quay lại chậm, với quỹ ETF theo chủ đề nâng hạng khó có nguồn tiền mới cho tới tháng 9/2026. Cho vay margin cá nhân hạn chế, trong khi hoạt động cho vay doanh nghiệp tương đối ổn định nhưng chỉ dành cho các công ty có thế mạnh kết nối sâu rộng. Mảng thị trường vốn và trái phiếu còn nhu cầu, ngược lại mảng tư vấn đầu tư (IB) gặp trở ngại do nhiều thương vụ bị hoãn hoặc kéo dài đàm phán.
Mảng tự doanh của các công ty chứng khoán cũng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi diễn biến thị trường khó khăn, làm giảm biên lợi nhuận so với giai đoạn thị trường thuận lợi trước đây.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Trong bối cảnh nhiều cổ phiếu chứng khoán từng được định giá cao trong các đợt bùng nổ trước, với kỳ vọng tăng trưởng doanh thu môi giới, dịch vụ ngân hàng đầu tư và cho vay margin, thì sự sụt giảm này phản ánh sự điều chỉnh về mặt định giá phù hợp hơn với thực lực lợi nhuận, đặc biệt là phân hóa rõ rệt ở các mô hình kinh doanh khác nhau.
Các doanh nghiệp như SSI, VCI, HCM với tỷ trọng lợi nhuận cân bằng giữa tự doanh và cho vay margin (khoảng 45-50%) được xem là ổn định hơn. Trong khi đó, những công ty phụ thuộc lớn vào tự doanh như VIX, ACBS, LPBS (chiếm tới 70-80% tổng doanh thu) đối mặt với mức độ rủi ro cao do lợi nhuận phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường. Một số công ty thiên về cho vay margin như MBS, MASC với tỷ lệ 60-75% thể hiện hướng tập trung vào dòng tiền margin thay vì mảng đầu tư tự doanh nhiều biến động.
Danh mục đầu tư tự doanh cũng cho thấy sự đa dạng trong khẩu vị rủi ro. VCI, VIX, ACBS sở hữu danh mục cổ phiếu chiếm 70-80% tổng tài sản, trong khi SSI, MBS ưu tiên trái phiếu chiếm tỷ trọng từ 50-75% nhằm gia tăng sự ổn định lợi nhuận. Các công ty như TCX, VPX lại ưu tiên chứng chỉ tiền gửi và tài sản thu nhập cố định, thể hiện chiến lược phòng thủ rõ ràng.
Đánh giá nhận định
Theo chuyên gia tư vấn quản lý tài sản, việc giá cổ phiếu chứng khoán giảm sâu là phản ứng không chỉ với rủi ro thu nhập từ môi giới và margin chậm lại, mà còn là tái định giá phần lợi nhuận tự doanh vốn mang tính chu kỳ cao. Điều này đặt ra câu hỏi về tính hợp lý của mức định giá cũ trong bối cảnh thị trường thay đổi.
Quá trình tái định giá này không chỉ là sự sụt giảm giá cổ phiếu nhất thời, mà còn là cơ hội để thị trường định vị lại giá trị dựa trên chất lượng lợi nhuận thực sự. Những công ty sở hữu bảng cân đối kế toán vững chắc, quản trị rủi ro hiệu quả, năng lực huy động vốn và phục vụ khách hàng tổ chức tốt cùng khả năng mở rộng thị phần khi dòng vốn ngoại tăng sẽ được định giá lại tích cực hơn trên nền tảng bền vững.
Trong bối cảnh lãi suất cao, các doanh nghiệp chứng khoán phụ thuộc lớn vào tự doanh sẽ khó duy trì mức P/B và P/E cao như trước. Do vậy, đợt tái định giá sắp tới dự báo không đồng đều mà nghiêng về sàng lọc nhà đầu tư giữa kỳ vọng nâng hạng và thực lực doanh nghiệp.
Kết luận: Nhóm cổ phiếu chứng khoán đang lép vế trong giai đoạn điều chỉnh sâu trước thềm nâng hạng thị trường. Tuy nhiên, đây đồng thời là giai đoạn quan trọng để phân hóa và tái định giá dựa trên chất lượng lợi nhuận và năng lực thực thi của các doanh nghiệp, mở ra cơ hội đầu tư chọn lọc cho nhà đầu tư trong thị trường tài chính hiện nay.