Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đối mặt với áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn khi nhiều yếu tố cả trong và ngoài nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ ràng. Trong đó, rủi ro từ căng thẳng địa chính trị Mỹ-Iran và xu hướng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đang chi phối tâm lý thị trường, làm cho các nhịp hồi kỹ thuật có thể chỉ duy trì trong thời gian rất ngắn.
Bối cảnh & Thông tin chính
FTSE Russell dự kiến công bố kết quả rà soát nâng hạng thị trường vào ngày 7/4, đây là sự kiện được thị trường đặc biệt quan tâm. Nếu đánh giá tích cực, dòng vốn thụ động ước tính từ 300 đến 500 triệu USD có thể được giải ngân trong kỳ cơ cấu vào tháng 9. Đồng thời, việc hoàn thiện bộ máy nội các mới dự kiến giữa tháng 4 được kỳ vọng sẽ cải thiện tâm lý của nhà đầu tư. Tuy nhiên, dư địa điều chỉnh của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn khá lớn.
Diễn biến chi tiết
Theo ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng – Giám đốc Cấp cao Nghiên cứu Chiến lược Thị trường tại Công ty Chứng khoán HSC, rủi ro địa chính trị đặc biệt liên quan đến căng thẳng Mỹ-Iran vẫn là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến thị trường. Lệnh tạm dừng quân sự sẽ hết hiệu lực vào ngày 6/4 mà không xuất hiện dấu hiệu hạ nhiệt mạnh, điều này được thể hiện qua việc giá dầu tiếp tục neo ở mức cao bất chấp các tuyên bố về đàm phán từ phía Mỹ. Nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì trạng thái bán ròng liên tục trong nhịp hồi vừa qua, với tổng giá trị bán ròng từ đầu năm lên tới khoảng 1,2 tỷ USD, khiến tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên thị trường giảm xuống mức thấp kỷ lục khoảng 14,6%.
Đáng chú ý, áp lực rút vốn không chỉ xảy ra ở Việt Nam mà còn lan rộng ra các thị trường khác trong khối ASEAN, phản ánh xu hướng giảm khẩu vị rủi ro mang tính khu vực hơn là vấn đề riêng biệt. Dòng tiền thông minh đang dịch chuyển sang vị thế phòng thủ, tránh xa tài sản rủi ro như thị trường mới nổi do tác động của chiến tranh vẫn chưa được phản ánh hoàn toàn vào giá cổ phiếu.
Về định giá thị trường, chỉ số VN-Index hiện giao dịch với mức P/E khoảng 13,6 lần, chưa tạo sự hấp dẫn so với mức trung bình khu vực. Nếu P/E giảm khoảng 10% xuống còn 12,2 lần (tương đương mức dưới 1.500 điểm của VN-Index và là mức thấp hơn 1 độ lệch chuẩn so với trung bình 5 năm), đây sẽ là vùng giá mở ra cơ hội tích lũy dài hạn. Trong 6 năm gần đây, thị trường chỉ quay lại vùng định giá này 4 lần.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Chiến sự Mỹ-Iran đang tạo ra những tác động tiêu cực lan tỏa lên thị trường tài chính toàn cầu. Mặc dù có những tín hiệu từ phía Mỹ cho thấy ý định hạ nhiệt xung đột, giá dầu chỉ giảm tạm thời rồi tăng trở lại, duy trì ở mức cao do các đồng minh vùng Vịnh vẫn thúc đẩy áp lực quân sự lên Tehran. Ước tính khoảng 30-40% công suất lọc dầu thế giới đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng, với thời gian phục hồi dự kiến kéo dài 3-5 năm, điều này duy trì tình trạng thiếu hụt cung cấp năng lượng. Ngoài ra, áp phí qua eo biển Hormuz do Iran đề xuất có thể gia tăng chi phí logistics năng lượng toàn cầu với mức phí dự kiến lên tới 2 triệu USD mỗi tàu.
Trong bối cảnh này, Việt Nam đang chịu áp lực tăng chi phí vận tải và logistics do giá dầu diesel vẫn neo ở mức cao hơn khoảng 84% so với trước chiến sự, dù giá xăng RON95-III đã giảm từ gần 30.000 đồng/lít xuống 24.330 đồng/lít nhưng vẫn cao hơn khoảng 21%. Chính phủ đã ứng trước 8.000 tỷ đồng (305 triệu USD) từ ngân sách vào Quỹ bình ổn giá xăng dầu, tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời trong khi thị trường thế giới chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt về giá dầu.
Diễn biến phức tạp của chiến sự cũng tác động đến chuỗi cung ứng qua Biển Đỏ – tuyến vận tải quan trọng chiếm 12-15% thương mại toàn cầu và 25-30% lưu lượng container Á-Âu. Việc lực lượng Houthi tham chiến và tấn công các mục tiêu tại Israel làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung. Điều này đặc biệt ảnh hưởng tới Việt Nam khi EU chiếm 15,7% kim ngạch xuất khẩu 2 tháng đầu năm 2026 của nước ta.
Chính sách tiền tệ toàn cầu và trong nước cũng khó quay lại trạng thái nới lỏng như trước. Tại Mỹ, chỉ số PPI tháng 2 tăng lên 3,4% so với dự báo 2,9%, cho thấy áp lực lạm phát đầu vào còn lớn, khiến Fed khó có khả năng cắt giảm lãi suất trong năm. Tại Việt Nam, tỷ giá VND đã giảm nhẹ 0,1% theo tỷ giá chính thức và tỷ giá tự do tiến sát mức kỷ lục 28.000 VND/USD. Mặt bằng lãi suất huy động kỳ hạn dài tại nhiều ngân hàng tư nhân đã vượt ngưỡng 8%, thậm chí cao hơn 50-100 điểm cơ bản ở các gói dành cho khách hàng giá trị lớn.
Thanh khoản ngân hàng vẫn căng thẳng với tỷ lệ LDR toàn hệ thống đạt khoảng 110%, phản ánh sự chật chội trong nguồn vốn huy động so với tín dụng cung cấp. Một số biện pháp hỗ trợ như đề xuất thành lập quỹ bình ổn chứng khoán, việc SCIC tham gia mua cổ phiếu, hay nới hạn mức tín dụng cho các ngành chứng khoán và bất động sản đang được cân nhắc, nhưng vẫn cần xem xét tính khả thi trong bối cảnh áp lực lạm phát, tỷ giá và thanh khoản chưa suy giảm.
Đánh giá nhận định
Những diễn biến trên cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam có thể còn tiếp tục chịu áp lực điều chỉnh cho đến khi các rủi ro địa chính trị và kinh tế toàn cầu giảm bớt. Dù một số sự kiện như nâng hạng thị trường của FTSE Russell và hoàn thiện bộ máy nội các mới mang tính tích cực, các yếu tố cơ bản vẫn còn nhiều bất ổn. Định giá hiện tại chưa thực sự hấp dẫn, còn dư địa giảm điểm vẫn hiện hữu, nên nhà đầu tư cần thận trọng và cân nhắc kỹ lưỡng trong việc lựa chọn cổ phiếu và thời điểm giải ngân.
Kết luận: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức do rủi ro địa chính trị và áp lực kinh tế toàn cầu chưa lắng xuống. Dòng vốn ngoại tiếp tục bán ròng, giá dầu duy trì ở mức cao, chính sách tiền tệ thắt chặt và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng đều đang tạo ra áp lực điều chỉnh cho thị trường. Đây là giai đoạn nhà đầu tư cần tăng cường quản lý rủi ro và tìm kiếm cơ hội ở các vùng giá hấp dẫn nhưng với chiến lược đầu tư dài hạn và thận trọng.