Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua một bước ngoặt quan trọng, hứa hẹn nâng cao vai trò trở thành động lực thúc đẩy nền kinh tế trong giai đoạn phát triển tới đây.
Bối cảnh & Thông tin chính
Tại hội thảo “Triển vọng kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán trước ngưỡng cửa nâng hạng” diễn ra ngày 19/03, các chuyên gia đồng thuận rằng thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều cơ hội để bứt phá và vươn lên vai trò trung tâm trong nền kinh tế. Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán Sài Gòn-Hà Nội (SHS), chia sẻ rằng trong bối cảnh thế giới nhiều biến động thì Việt Nam vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời hướng tới chuyển đổi từ nhóm thu nhập trung bình sang thu nhập cao.
Nhu cầu vốn trong suốt chu kỳ tăng trưởng mới lên tới gần 200 tỷ USD. Do dư địa tín dụng ngân hàng ngày càng bị hạn chế khi tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP đã cao và tăng trưởng tín dụng được điều chỉnh giảm từ mức 19% năm 2025 xuống 15% năm 2026, nền kinh tế buộc phải tăng cường huy động vốn qua kênh thị trường vốn, cụ thể là cổ phiếu và trái phiếu.
Cụ thể, SHS đặt mục tiêu đến năm 2030, vốn hóa thị trường cổ phiếu sẽ đạt khoảng 120% GDP và thị trường trái phiếu đạt 25% GDP, cho thấy còn nhiều dư địa phát triển trong lĩnh vực tài chính.
Diễn biến chi tiết
Ông Nguyễn Duy Linh nhấn mạnh Việt Nam đang tận dụng lợi thế dân số vàng để thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu không khai thác đúng cách thì lợi thế này sẽ giảm sút trong 10-15 năm tới do quá trình già hóa dân số. Song song với đó, mức thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh hơn, cùng sự mở rộng của tầng lớp trung lưu và nhóm thu nhập cao, góp phần kích thích sự sôi động của thị trường tài chính và chứng khoán.
Mức vốn hóa thị trường hiện tại đã đạt khoảng 10 triệu tỷ đồng sau 20 năm phát triển, nhưng vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng, đặc biệt khi nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm tỷ trọng lớn trong khi nhà đầu tư tổ chức còn chưa phát triển hết tiềm năng.
Về mặt định giá, theo SHS, chỉ số P/E thị trường hiện duy trì ở mức thấp, dao động từ 13.5 đến 13.7 lần, nếu loại trừ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn thì con số này còn lại khoảng 11-12 lần. Mức định giá này thấp hơn nhiều so với 5 năm trước cũng như các thị trường trong khu vực, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp dự kiến tăng trưởng khoảng 15-20%.
Trong bối cảnh này, việc FTSE Russell và các tổ chức như MSCI nâng hạng thị trường Việt Nam được đánh giá là sẽ cải thiện thanh khoản và thu hút dòng vốn ngoại. Goldman Sachs dự đoán việc nâng hạng có thể thu hút khoảng 1.4 tỷ USD vốn từ các quỹ đầu tư thụ động thị trường mới nổi.
Hoạt động IPO tiếp tục duy trì sự sôi động với nhiều thương vụ hấp dẫn, góp phần gia tăng sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, vẫn còn yêu cầu cải cách chính sách liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở một số ngành và tiêu chuẩn lợi nhuận cho doanh nghiệp trước khi IPO.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Sự kiện nâng hạng thị trường sẽ tác động tích cực tới thanh khoản và thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, góp phần nâng cao năng lực tài chính cho các doanh nghiệp niêm yết. Các nhóm ngành như ngân hàng, bất động sản, khu công nghiệp, hạ tầng, chứng khoán, công nghệ và tiêu dùng được kỳ vọng sẽ dẫn dắt đà tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Việc này không chỉ giúp đa dạng hóa kênh huy động vốn cho nền kinh tế mà còn tạo ra xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ của dòng tiền từ kênh ngân hàng sang thị trường chứng khoán và trái phiếu, phù hợp với xu hướng toàn cầu về phát triển thị trường vốn sâu rộng và hiệu quả.
Đánh giá nhận định
Dù các tín hiệu nâng hạng là yếu tố hỗ trợ quan trọng, song các chuyên gia nhấn mạnh rằng sự phát triển bền vững của thị trường phụ thuộc vào tính minh bạch, chất lượng doanh nghiệp niêm yết và nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định. Kinh nghiệm quốc tế từ Hàn Quốc, Saudi Arabia và Kuwait cho thấy tăng trưởng thị trường chỉ bền vững khi các yếu tố cơ bản được củng cố vững chắc, chứ không chỉ dựa vào việc nâng hạng.
Việt Nam cần tiếp tục cải tiến chính sách liên quan để mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, giúp tăng sức hấp dẫn cho thị trường chứng khoán trong mắt nhà đầu tư nội địa và quốc tế.
Kết luận: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước giai đoạn phát triển đột phá với nhiều cơ hội nâng tầm vị thế trên bản đồ tài chính khu vực và thế giới. Sự phối hợp từ chính sách, chất lượng doanh nghiệp và bối cảnh kinh tế vĩ mô sẽ quyết định thành công của quá trình này, mở ra kênh huy động vốn hiệu quả và dòng tiền đầu tư bền vững cho nền kinh tế.