Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án cơ cấu lại theo mô hình Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, với kế hoạch chuyển đổi hoàn thành trong năm 2026. Đây được xem là bước tiến chiến lược quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tài chính, sản xuất kinh doanh, đồng thời tạo nền tảng để tham gia các dự án đường sắt tốc độ cao, trong đó có dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam trị giá 67 tỷ USD.
Bối cảnh & Thông tin chính
Ngày 27/3, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 498/QĐ-TTg phê duyệt đề án cơ cấu lại VNR giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035 theo hướng xây dựng mô hình tập đoàn. Theo đó, VNR sẽ chuyển từ mô hình công ty mẹ – công ty con sang mô hình Tập đoàn Đường sắt Quốc gia với tổng công ty mẹ vẫn giữ 100% vốn nhà nước và tiếp nhận toàn bộ quyền lợi và nghĩa vụ hiện có.
Mục tiêu tăng trưởng được đặt ra đầy tham vọng với giá trị sản lượng và doanh thu dự kiến tăng trung bình từ 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030, nhằm đảm bảo năng lực tài chính đủ sức triển khai các dự án lớn, đặc biệt là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và hệ thống kết nối quốc tế.
Điểm nổi bật trong đề án là việc tăng cường nguồn lực tài chính, cho phép bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách Nhà nước, nguồn tái đầu tư từ doanh nghiệp và các nguồn vốn hợp pháp khác. Bộ Tài chính sẽ chủ trì phối hợp xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho VNR, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 6/2024. Bộ Xây dựng sẽ đảm nhận trách nhiệm quản lý và chuyển giao tài sản hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư. Đồng thời, các bộ ngành khác sẽ hỗ trợ về phát triển công nghiệp đường sắt, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện cơ chế vận hành, bảo trì, cung cấp dịch vụ đường sắt.
Diễn biến chi tiết
Quá trình cơ cấu lại không chỉ dừng lại ở thay đổi mô hình tổ chức mà còn tái cấu trúc hoạt động sản xuất – kinh doanh và sắp xếp lại các đơn vị thành viên theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn.
Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026, Tổng Giám đốc Hoàng Gia Khánh cho hay, xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để hiện đại hóa ngành. Đây cũng là chiến lược sống còn để phát triển hệ thống đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, các tuyến đô thị, kết nối cảng biển, khu công nghiệp, và đường sắt liên vận quốc tế.
Để phục vụ mục tiêu chuyển đổi số, VNR đã thành lập “Biệt đội 57” chuyên trách về khoa học – công nghệ, đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong khoảng 80% hoạt động sản xuất và kinh doanh, trở thành doanh nghiệp tiên phong trong ứng dụng công nghệ hiện đại. Ngoài ra, VNR cũng khuyến khích sự tham gia của khối tư nhân trong vận tải, logistics và du lịch, hướng tới hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh.
Ngày 27/3, VNR ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành đường sắt. Nội dung hợp tác tập trung vào nghiên cứu, phát triển công nghệ đường sắt, khai thác thiết bị thí nghiệm phục vụ đào tạo, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, tổ chức hội thảo khoa học, cùng phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực mới như điện khí hóa, tự động hóa và đường sắt tốc độ cao.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Sự chuyển đổi này hứa hẹn làm tăng sức hút của cổ phiếu và khả năng hấp dẫn nguồn vốn đầu tư cho VNR. Với sự củng cố tài chính và tái cấu trúc hiệu quả, tập đoàn sẽ có đủ nguồn lực để tham gia sâu rộng vào các dự án giao thông trọng điểm quốc gia, qua đó tác động tích cực lên thị trường chứng khoán và niềm tin của nhà đầu tư trong lĩnh vực đường sắt và vận tải.
Việc nâng cao năng lực công nghiệp đường sắt và áp dụng công nghệ số cũng tạo ra cơ hội phát triển lâu dài, góp phần đa dạng hóa các dịch vụ logistics – vận tải, đóng góp vào sự phát triển bền vững của thị trường tài chính và hạ tầng quốc gia.
Đánh giá nhận định
Định hướng chuyển đổi thành tập đoàn và kế hoạch phát triển sản xuất, kinh doanh rõ ràng đặt VNR vào vị thế tiên phong trong ngành đường sắt Việt Nam. Khi nguồn lực tài chính được bổ sung và cơ chế tài chính đặc thù được xây dựng, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc đầu tư các dự án lớn, đặc biệt là tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam có tổng vốn đầu tư lên đến 67 tỷ USD.
Việc hợp tác chiến lược với các cơ sở đào tạo cũng giúp giải quyết vấn đề nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo tiền đề bền vững phát triển cho ngành đường sắt, đồng thời tăng khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế.
Kết luận: Việc chuyển đổi Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia vào năm 2026 là bước chuẩn bị then chốt, giúp doanh nghiệp nâng cao nguồn lực tài chính, hiện đại hóa hoạt động và chủ động tham gia các dự án đường sắt quy mô lớn như dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam trị giá 67 tỷ USD, qua đó tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho thị trường chứng khoán và lĩnh vực vận tải đường sắt tại Việt Nam.
