Chính sách giảm thuế nhập khẩu xăng dầu xuống 0% đến hết tháng 4/2026 tuy được đánh giá là kịp thời, nhưng đại diện Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VIPA) cho rằng mức thuế này cần được duy trì lâu dài để đảm bảo an ninh nguồn cung và hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường dầu khí toàn cầu đang đối mặt nhiều biến động.
Bối cảnh & Thông tin chính
Trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển chiến lược nơi khoảng 80% lượng dầu thô xuyên qua để đến châu Á, ngành xăng dầu Việt Nam đang chịu áp lực lớn về an ninh nguồn cung. Hiện khoảng 95% doanh nghiệp ngành này phải nỗ lực duy trì chuỗi cung ứng ổn định nhưng gặp khó khăn vì chính sách thuế nhập khẩu không ổn định và thời hạn giảm thuế còn ngắn.
Ngày 9/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP, giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với xăng dầu từ 7-10% xuống 0% áp dụng đến hết 30/4/2026. Cụ thể, thuế nhập khẩu với xăng RON95 và nguyên liệu pha chế như naphtha, reformate được giảm từ 10% xuống 0%, thuế đối với diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay cũng giảm từ 7% xuống 0%. Một số nguyên liệu hóa dầu khác như xylen, condensate được giảm thuế từ 2-3% xuống 0%.
Diễn biến chi tiết
Phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam hiện đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế ưu đãi 0% theo các FTA. Tuy nhiên, khi nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, việc tìm nguồn thay thế từ các thị trường ngoài FTA trở nên cần thiết nhưng gặp trở ngại lớn nếu thuế nhập khẩu không được điều chỉnh phù hợp.
Chủ tịch VIPA, ông Bùi Ngọc Bảo, nhấn mạnh mức thuế 7% hiện nay không tạo nguồn thu cho ngân sách vì doanh nghiệp sẽ tránh nhập khẩu từ các thị trường chịu mức thuế này, đồng thời làm khó khăn cho việc ký kết hợp đồng dài hạn với đối tác quốc tế. Ông đề xuất giữ nguyên mức thuế nhập khẩu xăng dầu ở 0% tương đương thuế AFTA trong ASEAN nhằm tạo sự ổn định lâu dài, thay vì các giải pháp ngắn hạn chỉ có vài tháng.
Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại, ông Bảo cũng kiến nghị bãi bỏ thuế nhà thầu 1% áp dụng tại kho ngoại quan do không phù hợp với thông lệ quốc tế, đang gây rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài trong việc dự trữ hàng hóa, từ đó ảnh hưởng đến khả năng dự phòng của quốc gia.
Thêm vào đó, VIPA đề xuất thành lập Quỹ dự phòng lưu thông tập trung để hỗ trợ điều tiết thị trường thông qua việc sử dụng nguồn quỹ mua dự trữ xăng dầu khi giá thế giới giảm, thay vì chỉ dùng Quỹ Bình ổn giá nhằm bù giá theo cách truyền thống. Việc có công cụ dự trữ này giúp đảm bảo nguồn hàng thực tế khi có biến động cung cầu trên thị trường.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Chính sách thuế nhập khẩu ổn định ở mức 0% sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu mối chủ động hơn trong việc tìm kiếm và ký kết nguồn hàng, hạn chế rủi ro và chi phí tăng cao. Điều này giúp duy trì sự ổn định vận hành chuỗi cung ứng xăng dầu, góp phần bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh biến động địa chính trị và thị trường tài chính toàn cầu phức tạp.
Đồng thời, kiến nghị về thuế nhà thầu tại kho ngoại quan và Quỹ dự phòng lưu thông tập trung sẽ tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn hơn, tăng cường khả năng dự trữ và chuẩn bị cho những lúc nguồn cung bị ảnh hưởng, từ đó giúp thị trường chứng khoán phản ánh chính xác hơn giá trị thực các doanh nghiệp trong ngành xăng dầu.
Đánh giá nhận định
Việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu xuống 0% đến tháng 4/2026 là một bước đi quan trọng trong tình hình hiện tại, nhưng để thực sự ổn định thị trường và đảm bảo an ninh năng lượng, cần có những chính sách dài hạn hơn. Mức thuế 7% hiện tại được đánh giá không hiệu quả trong việc thu ngân sách và còn tạo rối loạn cho hoạt động kinh doanh.
Những đề xuất của Chủ tịch VIPA là căn cứ thực tế từ ngành, nhấn mạnh tầm quan trọng của ổn định chính sách thuế và các công cụ tài chính hỗ trợ dự trữ, qua đó giúp hệ thống tài chính và thị trường chứng khoán phản ánh đúng tiềm năng của doanh nghiệp và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.
Kết luận: Ổn định thuế nhập khẩu xăng dầu ở mức 0% dài hạn là cần thiết để duy trì chuỗi cung ứng, bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua thách thức từ biến động thị trường toàn cầu. Đồng thời, những kiến nghị về thuế nhà thầu và quỹ dự phòng lưu thông sẽ góp phần tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi cho thị trường tài chính phát triển bền vững.