Trong phiên giao dịch ngày 19/3, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự biến động rõ nét khi VN-Index giảm 14,7 điểm, tương đương 0,86%, xuống còn 1.699,13 điểm. Nguyên nhân chính đến từ hoạt động cơ cấu danh mục của các quỹ ETF lớn như Fubon ETF cùng với diễn biến đáo hạn phái sinh.
Bối cảnh & Thông tin chính
Ngày 19/3, VN-Index sau khi dao động trong vùng 1.690–1.700 điểm phần lớn thời gian, đã có cú bứt phá mạnh gần 1.710 điểm vào buổi chiều nhờ lực cầu gia tăng. Tuy nhiên, áp lực bán mạnh xuất hiện trong những phút cuối khiến chỉ số thu hẹp đà tăng và kết phiên giảm 0,86%. Theo ông Trần Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc Chứng khoán BIDV (BSC), đây là phản ánh của giai đoạn cơ cấu danh mục định kỳ của các quỹ ETF ngoại, đặc biệt tập trung vào tuần này và giai đoạn đáo hạn phái sinh.
Diễn biến chi tiết
Riêng với quỹ Fubon ETF, tuy không có thay đổi về danh mục cổ phiếu, quỹ này đã thực hiện hoạt động cơ cấu tích cực xung quanh mốc T0 ± 2 ngày. Cụ thể, trong phiên 18/3, Fubon ETF đã bán ra mạnh cổ phiếu BSR với khối lượng 6 triệu cổ, tiếp theo là VIC với 1,6 triệu cổ phiếu và NAB 1 triệu cổ phiếu trong phiên ATC.
Ngày 19/3, sự kết hợp giữa hoạt động đáo hạn phái sinh và cơ cấu danh mục của các quỹ ETF tạo ra các biến động mạnh trên thị trường. Đáng chú ý, ngày 20/3 sẽ là thời điểm hoàn tất review danh mục của Fubon ETF, điều này khiến nhà đầu tư và thị trường cần theo dõi sát sao trong các phiên tới.
Bên cạnh Fubon ETF, các quỹ lớn khác như Xtrackers và VanEck cũng bắt đầu đợt cơ cấu danh mục vào thời điểm này. Theo báo cáo của BSC ngày 9/3, MarketVector Vietnam Local Index (MVVNL) – chỉ số tham chiếu của VanEck Vietnam ETF sẽ kết thúc cơ cấu vào ngày 20/3. Trong đợt này, cổ phiếu MCH có thể được thêm mới, còn CTR có nguy cơ bị loại do vốn hóa free-float không đạt tiêu chuẩn.
Tháng 3/2026 cũng chứng kiến kỳ điều chỉnh danh mục của chỉ số STOXX Vietnam Total Market Liquid Index, dự kiến hoàn tất vào ngày 23/3. Tổng hợp từ hai bộ chỉ số nọ, SSI được dự báo sẽ là cổ phiếu có lượng mua ròng mạnh nhất, khoảng 12,3 triệu cổ phiếu. Tiếp theo là VHM (9,2 triệu), MCH (6,3 triệu), VCI (4,3 triệu), VRE (4,2 triệu), BID (3,8 triệu) và DPM (3,2 triệu).
Ở chiều ngược lại, HPG bị dự báo sẽ bị bán ròng mạnh với hơn 35 triệu cổ phiếu, tiếp theo là SHB (-16,6 triệu). Ngoài ra, các mã như VIC, FPT, NVL, STB và VCB cũng dự kiến bị bán ra từ 2–6 triệu cổ phiếu mỗi mã.
Đối với FTSE Vietnam 30 Index, BSC cho rằng không có nhiều thay đổi về thành phần trong đợt đánh giá tháng 3/2026 này. Quá trình cơ cấu của Fubon ETF thường bắt đầu trong ngày review và tiếp tục trong 1–2 phiên tiếp theo, vì vậy nhà đầu tư cần chú ý giai đoạn từ 19 đến 24/3.
BSC nhận định áp lực rút ròng từ ETF Fubon có thể tiếp tục kéo dài do chưa có thay đổi trong việc nâng hạng thị trường Việt Nam từ FTSE Russell, đồng thời tình hình dòng vốn còn phụ thuộc nhiều vào khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư và yếu tố vĩ mô.
Theo kế hoạch, FTSE Russell sẽ công bố kết quả đánh giá giữa kỳ (interim review) cho tháng 3/2026 vào ngày 7/4, đây là mốc quan trọng để nhà đầu tư theo dõi các biến động về chỉ số và dòng vốn ETF trong thời gian tới.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Sự thay đổi cơ cấu danh mục của các quỹ ETF ngoại dự kiến sẽ tiếp tục gây biến động cho thị trường chứng khoán, ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu và tâm lý nhà đầu tư. Mốc ngày 20/3 được xem là thời điểm then chốt khi nhiều quỹ lớn hoàn tất cơ cấu, do đó nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các diễn biến giá để đưa ra quyết định hợp lý.
Áp lực bán ròng từ quỹ Fubon ETF có thể tác động lên các cổ phiếu trong rổ FTSE Vietnam 30, đồng thời các cổ phiếu dự báo mua ròng mạnh như SSI, VHM cũng có thể đón nhận dòng tiền mới, tạo sự phân hóa rõ rệt trên thị trường tài chính.
Đánh giá nhận định
Trong bối cảnh thị trường tài chính biến động mạnh do cơ cấu danh mục ETF và đáo hạn phái sinh, nhà đầu tư cần thận trọng, tận dụng các dấu hiệu kỹ thuật và thông tin về chỉ số để lựa chọn cổ phiếu phù hợp. Các cổ phiếu được dự báo mua mạnh có thể là điểm đến hấp dẫn, nhưng cũng nên lưu ý rủi ro biến động tăng cao trong ngắn hạn.
Sự kiện đánh giá giữa kỳ FTSE Russell vào đầu tháng 4 cũng sẽ mở ra cơ hội hoặc rủi ro mới tùy thuộc vào kết quả nâng hạng hay thay đổi bộ chỉ số.
Kết luận: Hoạt động cơ cấu danh mục ETF, đặc biệt của Fubon ETF cùng với đáo hạn phái sinh, là nguyên nhân chính khiến VN-Index đi xuống ngày 19/3. Nhà đầu tư cần theo dõi sát các kỳ review quỹ và biến động thị trường để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả trong ngắn và trung hạn.