Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao lợi nhuận của một ngân hàng lớn như VCB lại tăng mạnh trong khi tín dụng tăng khá chậm?
Chuyện gì vừa xảy ra với VCB?
Theo FireAnt, trong quý 2/2026, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) ghi nhận thu nhập lãi thuần hợp nhất đạt 19,142 tỷ đồng, tăng 35.2% so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập ngoài lãi cũng tăng mạnh gần gấp đôi, đạt 7,230 tỷ đồng (+95.0% YoY). Tổng thu nhập hoạt động của ngân hàng đạt 26,372 tỷ đồng, tăng 47.6% so với quý 2/2025. Lợi nhuận trước thuế quý 2 đạt 17,420 tỷ đồng, tăng 57.9% YoY, lợi nhuận sau thuế đạt 14,551 tỷ đồng, tăng 64.7% YoY. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, lợi nhuận trước thuế đạt 29,222 tỷ đồng, tăng 33.5% so với cùng kỳ và đã hoàn thành hơn 60% kế hoạch cả năm theo ghi nhận của SSV.
Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng lại không theo kịp đà lợi nhuận khi dư nợ cho vay khách hàng chỉ tăng 5.1% từ đầu năm, thấp hơn nhiều so với hạn mức tăng trưởng tín dụng 13% được cấp cho VCB trong năm 2026. Phân khúc doanh nghiệp tăng trưởng 8%, trong khi cho vay bán lẻ chỉ tăng 2.3%, phản ánh nhu cầu vay mua nhà còn yếu. Tiền gửi khách hàng tăng 3.4%, thấp hơn tốc độ tăng dư nợ.
Điều cần hiểu sâu hơn
VCB là một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam, với mạng lưới khách hàng đa dạng và vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực tài trợ thương mại. Thu nhập lãi thuần (NII – Net Interest Income) là khoản chênh lệch giữa thu nhập từ cho vay và chi phí vốn huy động, là nguồn thu chính của ngân hàng. Biên lợi nhuận (NIM – Net Interest Margin) phản ánh hiệu quả sinh lời trên tài sản cho vay. Việc tăng tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn lên 44% tổng dư nợ (tăng từ 41.3%) giúp VCB cải thiện biên lãi, vì các khoản vay dài hạn thường có lãi suất cao hơn so với ngắn hạn.
Thu nhập ngoài lãi tăng gần gấp đôi chủ yếu do khoản thu nhập một lần từ đánh giá lại tài sản, không phản ánh thu nhập thường xuyên. Tuy nhiên, các mảng dịch vụ và kinh doanh ngoại hối vẫn duy trì tăng trưởng ổn định, với lợi nhuận thuần từ dịch vụ tăng 8.2% và ngoại hối tăng 4.7% YoY. Đây là điểm cộng cho sự đa dạng hóa nguồn thu của ngân hàng.
Chi phí hoạt động tăng 31.3% nhưng tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) giảm nhẹ từ 33.2% xuống 32.2%, cho thấy ngân hàng vẫn kiểm soát tốt chi phí so với đà tăng thu nhập. Chi phí vốn của VCB duy trì ở mức thấp 2.6%, thấp hơn nhiều so với trung bình ngành 4.1%, giúp ngân hàng có lợi thế cạnh tranh trong việc mở rộng tín dụng.
Chất lượng tài sản của VCB vẫn thuộc nhóm tốt nhất hệ thống với tỷ lệ nợ xấu chỉ 0.61%, tuy nhiên nợ cần chú ý (nhóm 2) tăng 64.6% cần được theo dõi sát sao để tránh rủi ro tiềm ẩn. Bộ đệm dự phòng rủi ro tín dụng tăng lên 279.3% trên nợ xấu, cho thấy ngân hàng đang chủ động trích lập dự phòng để giảm thiểu rủi ro tín dụng trong tương lai.
Việc cổ phiếu VCB được thêm vào rổ FTSE All-World Index từ 21/8/2026 có thể tạo thêm dòng vốn ngoại thụ động, hỗ trợ thanh khoản và giá cổ phiếu trong dài hạn.
Góc nhìn của tôi
Tôi thấy điểm đáng chú ý nhất là sự cải thiện biên lợi nhuận nhờ chuyển dịch cơ cấu tín dụng sang kỳ hạn trung và dài. Đây là chiến lược hợp lý trong bối cảnh lãi suất huy động tăng và cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng vẫn còn dè dặt, đặc biệt ở phân khúc bán lẻ, phản ánh nhu cầu vay mua nhà chưa hồi phục mạnh.
Thu nhập ngoài lãi tăng đột biến một phần do thu nhập một lần, nên tôi không xem đây là yếu tố bền vững. Nhưng các mảng dịch vụ và ngoại hối vẫn tăng trưởng ổn định, cho thấy VCB đang tận dụng tốt thế mạnh khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Chất lượng tài sản tốt và bộ đệm dự phòng dày là điểm cộng lớn, giúp ngân hàng có khả năng chịu đựng các biến động kinh tế. Tuy nhiên, sự gia tăng nợ cần chú ý (nhóm 2) là dấu hiệu cảnh báo rủi ro tiềm ẩn, cần theo dõi sát sao trong các quý tới.
Tôi cũng lưu ý chi phí vốn thấp giúp VCB duy trì biên lãi tốt, nhưng tỷ lệ CASA giảm nhẹ có thể ảnh hưởng đến chi phí huy động nếu xu hướng này kéo dài. Việc tăng vốn qua phát hành riêng lẻ sẽ giúp củng cố hệ số an toàn vốn, tạo dư địa tăng trưởng tín dụng trong nửa cuối năm.
Kết
VCB đang cho thấy khả năng tăng trưởng lợi nhuận tốt nhờ biên lãi phục hồi và quản lý chi phí hiệu quả, dù tăng trưởng tín dụng còn hạn chế. Chất lượng tài sản và bộ đệm dự phòng vững chắc là nền tảng để ngân hàng đối mặt với rủi ro tiềm ẩn. Dòng vốn ngoại có thể tăng lên nhờ việc vào rổ FTSE All-World Index, hỗ trợ thanh khoản cổ phiếu.
Câu hỏi để bạn suy ngẫm: Liệu VCB có thể duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận khi tín dụng bán lẻ chưa phục hồi mạnh và nợ cần chú ý đang tăng nhanh?
Nguồn tham khảo: Bài viết phân tích từ thông tin công bố trên FireAnt.
Đây là phân tích cá nhân để tham khảo, không phải tư vấn đầu tư. NgheTrading.pro không phải cơ quan báo chí và không phải đơn vị tư vấn đầu tư. Quyết định đầu tư là của bạn.