Chính sách thuế tạm thời 10% áp dụng trong 150 ngày của Mỹ đang tạo ra một bước ngoặt quan trọng cho xuất khẩu Việt Nam. Các chuyên gia đánh giá đây là giai đoạn để doanh nghiệp Việt tận dụng thời gian để hoàn tất các hợp đồng, đồng thời có thể chuyển đổi những rủi ro thành lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Bối cảnh & Thông tin chính
Tại hội thảo “Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Mỹ” diễn ra ngày 25/3, bà Cao Thị Phi Vân – Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) – nhận định chính sách thuế 10% trong 150 ngày được xem là giai đoạn chuyển tiếp có tác động tích cực đến môi trường cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam trong khu vực ASEAN. Trước đây, Việt Nam chịu mức thuế nhập khẩu 20% trong khi các nước khác trong khu vực chịu khoảng 19%, tạo ra sự bất lợi nhỏ nhưng đáng kể. Việc Mỹ giảm thuế đồng đều về 15% giúp cân bằng sân chơi xuất khẩu trong khu vực, tạo điều kiện bảo vệ thị phần cho doanh nghiệp Việt Nam.
Diễn biến chi tiết
Trong khoảng thời gian 150 ngày này, các doanh nghiệp xuất khẩu tại TP.HCM tập trung sản xuất và hoàn tất các đơn hàng nhằm tận dụng ưu đãi thuế. Mức thuế giảm từ 20% hoặc 19% xuống còn 15% giúp doanh nghiệp duy trì biên lợi nhuận tạm thời mà chưa cần điều chỉnh giá bán ngay, từ đó giữ ổn định kế hoạch sản xuất và dòng tiền.
Tuy nhiên, thị trường đã có những thay đổi trong cách vận hành. Nhiều khách hàng Mỹ chuyển sang đặt đơn hàng với thời gian ngắn hơn và yêu cầu cam kết ngắn hạn hơn, buộc doanh nghiệp phải linh hoạt điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Sau 150 ngày, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ phải giảm giá sản phẩm nhằm chia sẻ chi phí thuế với đối tác Mỹ, dẫn đến nguy cơ suy giảm đơn hàng hoặc gián đoạn hợp đồng nếu không đạt được sự thỏa thuận.
TS Huỳnh Thế Du, giảng viên Đại học Wisconsin Oshkosh (Mỹ), cho biết xu hướng nhà nhập khẩu Mỹ sẽ đẩy nhanh đơn hàng để tận dụng mức thuế thấp hiện tại. Tuy nhiên, đối với các ngành có biên lợi nhuận thấp như dệt may, da giày, thủy sản, chi phí thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh nếu doanh nghiệp không điều chỉnh kịp thời.
Cùng với đó, các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao diễn biến chính sách, rà soát cấu trúc chuỗi cung ứng, đảm bảo năng lực tuân thủ quy tắc xuất xứ để bảo vệ uy tín và thị phần tại thị trường Mỹ.
Tác động tới thị trường & nhà đầu tư
Với nhà đầu tư và thị trường chứng khoán, chính sách này cho thấy tầm quan trọng của các cổ phiếu doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu sang Mỹ, đặc biệt trong ngành dệt may, da giày, thủy sản và điện tử. Mức thuế tạm thời 15% giúp doanh nghiệp duy trì hiệu quả kinh doanh trong ngắn hạn, từ đó tác động tích cực đến giá cổ phiếu và kỳ vọng lợi nhuận.
Tuy nhiên, rủi ro về điều chỉnh giá bán và chia sẻ chi phí thuế sau 150 ngày cũng tạo áp lực cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư phải cân nhắc chiến lược. Đặc biệt các doanh nghiệp có chuỗi cung ứng phức tạp hoặc phụ thuộc cao vào thị trường Mỹ cần chuẩn bị kỹ lưỡng chiến lược ứng phó, tránh các biến động đột ngột ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất và lợi nhuận.
Đánh giá nhận định
GS Trần Ngọc Anh – Đại học Indiana (Mỹ) – đề xuất lộ trình chi tiết cho doanh nghiệp giai đoạn 150 ngày từ tháng 3 đến tháng 7/2026. Trong đó, doanh nghiệp cần rà soát mã hàng HTS 10 số để tận dụng tối đa các dòng thuế được miễn trừ, đồng thời phối hợp với các hiệp hội ngành hàng và luật sư thương mại để tham gia các phiên điều trần chứng minh năng lực sản xuất và đáp ứng yêu cầu thị trường.
Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nhằm tránh phụ thuộc quá mức vào một thị trường lớn như Mỹ, đồng thời mở rộng tiếp cận các thị trường tiềm năng khác.
Bên cạnh đó, đề xuất thành lập “Ban chỉ đạo ứng phó thuế quan 150 ngày” để quản lý chặt chẽ các chương trình xuất khẩu, cấp giấy chứng nhận xuất xứ và nâng cao ngoại giao kinh tế, nhằm giảm thiểu rủi ro đối với doanh nghiệp trong bối cảnh thay đổi chính sách thuế quan.
Kết luận: Chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Mỹ vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với doanh nghiệp Việt. Việc tận dụng khoảng thời gian này để hoàn tất hợp đồng, điều chỉnh kịp thời chiến lược kinh doanh và chuỗi cung ứng sẽ giúp doanh nghiệp chuyển rủi ro thành lợi thế cạnh tranh. Đồng thời, sự chuẩn bị kỹ càng về pháp lý, tài chính và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là chìa khóa để bảo vệ vững chắc vị thế trên thị trường quốc tế.
